Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
CHƯƠNG I
NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CHẤT LƯỢNG VÀ NÂNG
CAO CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM TRONG CÁC DOANH
NGHIỆP CÔNG NGHIỆP
1.1. KHÁI NIỆM, PHÂN LOẠI VÀ VAI TRÒ CỦA CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM TRONG
DOANH NGHIỆP CÔNG NGHIỆP.
Trong điều kiện kinh tế thị trường, các doanh nghiệp được tự
do cạnh tranh với nhau trên mọi phương diện nhằm đạt được lợi
nhuận tối đa. Việc cạnh tranh này thành công hay thất bại phụ
thuộc rất lớn vào chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp đó. Do
vậy, các doanh nghiệp ngày càng quan tâm nghiêm túc đến chất
lượng sản phẩm và sử dụng yếu tố này làm thứ vũ khí lợi hại để
loại bỏ các đối thủ cạnh tranh khác trên thị trường là điều tất yếu.
Hiện nay, chất lượng sản phẩm đang được chú trọng nghiên
cứu và được đưa vào giảng dạy như một môn học chính trong các
trường Đại học, Trung cấp Điều này cho thấy sự tiến bộ trong
nhận thức của sinh viên, người tiêu dùng nói riêng và trong ngành
khoa học kinh tế nước ta nói chung.
1.1.1. Khái niệm và phân loại chất lượng sản phẩm.
1.1.1.1. Khái niệm:
http://tailieutonghop.com
5
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
Chất lượng là một phạm trù rộng và phức tạp mà con người
thường hay gặp trong các lĩnh vực hoạt động của mình, nhất là
lĩnh vực kinh tế, kỹ thuật, xã hội, tâm lý, thói quen của con người.
Hiện nay, có rất nhiều định nghĩa khác nhau về chất lượng sản
phẩm tuỳ thuộc vào góc độ xem xét, quan niệm của mỗi nước
trong từng giai đoạn phát triển kinh tế xã hội nhất định và nhằm
những mục đích riêng biệt. Nhưng nhìn chung mỗi quan niệm đều
có những căn cứ khoa học và ý nghĩa thực tiễn khác nhau, đều có
những đóng góp nhất định thúc đẩy khoa học quản trị chất lượng
không ngừng hoàn thiện và phát triển.
Theo quan niệm của hệ thống xã hội chủ nghĩa trước đây mà
Liên Xô là đại diện: “Chất lượng sản phẩm là tổng hợp những đặc
tính kinh tế - kỹ thuật nội tại phản ánh giá trị sử dụng và chức
năng của sản phẩm đó, đáp ứng những nhu cầu định trước cho nó
trong những điều kiện xác định về kinh tế - kỹ thuật”. Về mặt
kinh tế quan điểm này phản ánh đúng bản chất của sản phẩm qua
đó dễ dàng đánh giá được mức độ chất lượng sản phẩm đạt được,
vì vậy mà xác dịnh được rõ ràng những đặc tính và chỉ tiêu nào
cần được hoàn thiện. Tuy nhiên chất lượng sản phẩm chỉ được
xem xét một cách biệt lập, tách rời với thị trường, làm cho chất
lượng sản phẩm không thực sự gắn với nhu cầu và sự vận động,
biến đổi nhu cầu trên thị trường với điều kiện cụ thể và hiệu quả
kinh tế của từng doanh nghiệp. Khiếm khuyết này xuất phát từ
http://tailieutonghop.com
6
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
việc các nước xã hội chủ nghĩa sản xuất theo kế hoạch, tiêu thụ
theo kế hoạch, do đó mà sản phẩm sản xuất ra không đủ để cung
cấp cho thị trường, chất lượng sản phẩm thì không theo kịp nhu
cầu thị trường nhưng vẫn tiêu thụ được. Mặt khác, trong cơ chế
kế hoạch hoá tập trung, nền kinh tế phát triển khép kín, chưa có
sự mở cửa hội nhập với các nước trên thế giới nên không có sự
cạnh tranh về sản phẩm, chất lượng vẫn chưa được đánh giá cao
trên thị trường.
Nhưng khi nền kinh tế nước ta bước sang cơ chế thị trường, các
mối quan hệ kinh tế đối ngoại được mở rộng, các doanh nghiệp
được tự do cạnh tranh thì nhu cầu đòi hỏi của người tiêu dùng về
sản phẩm là điểm xuất phát cho mọi hoạt động sản xuất kinh
doanh. Một nhà kinh tế học đã nói: “Sản xuất những gì mà người
tiêu dùng cần chứ không sản xuất những gì mà ta có”. Do vậy
định nghĩa trên không còn phù hợp và thích nghi với môi trường
này nữa. Quan điểm về chất lượng phải được nhìn nhận một cách
khách quan, năng động hơn. Khi xem xét chất lượng sản phẩm
phải luôn gắn liền với nhu cầu của người tiêu dùng trên thị trường
với chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp. Tuy nhiên, vẫn có
những quan niệm chưa chú ý đến vấn đề này:
- Các chuyên gia kỹ thuật cho rằng: “Chất lượng sản phẩm là
một hệ thống các đặc tính kinh tế - kỹ thuật nội tại của các sản
phẩm được xác định bằng các thông số có thể so sánh được”.
http://tailieutonghop.com
7
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
Quan niệm này chỉ chú ý đến một mặt là kỹ thuật của sản phẩm
mà chưa chú ý đến chi phí và lợi ích của sản phẩm.
- Còn theo các nhà sản xuất lại cho rằng: “Chất lượng của một
sản phẩm nào đó là mức độ mà sản phẩm đó thể hiện được những
yêu cầu, những chỉ tiêu thiết kế hay những chỉ tiêu cho sản phẩm
ấy”. Quan niệm này cũng chưa chú ý tới mặt kinh tế.
Những quan niệm trên đánh giá về chất lượng chưa đầy đủ, toàn
diện, do đó những quan niệm mới được đưa ra gọi là quan niệm
chất lượng hướng theo khách hàng:
“Chất lượng nằm trong con mắt của người mua, chất lượng sản
phẩm là tổng thể các đặc trưng kinh - tế kỹ thuật của sản phẩm
thể hiện được sự thoả mãn nhu cầu của người tiêu dùng trong
những điều kiện tiêu dùng xác định phù hợp với công dụng của
sản phẩm mà người tiêu dùng mong muốn”.
Quan niệm này tập trung chủ yếu vào việc nghiên cứu, tìm
hiểu khách hàng. Các đặc điểm kinh tế - kỹ thuật phản ánh chất
lượng sản phẩm khi chúng thoả mãn được những đòi hỏi của
người tiêu dùng. Chỉ có những đặc tính đáp ứng được nhu cầu của
hàng hoá mới là chất lượng sản phẩm. Còn mức độ đáp ứng nhu
cầu là cơ sở để đánh giá trình độ chất lượng sản phẩm đạt được.
Đây là quan niệm đặc trưng và phổ biến trong giới kinh doanh
hiện đại. Có rất nhiều tác giả cũng theo quan niệm này với những
cách diễn đạt khác nhau:
http://tailieutonghop.com
8
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
- Grosby: “Chất lượng là sự phù hợp với những yêu cầu hay đặc
tính nhất định”.
- J.Juran: “Chất lượng là sự phù hợp với sử dụng, với công
dụng”.
- A.Feigenboun: “Chất lượng sản phẩm là tập hợp các đặc tính
kỹ thuật, công nghệ và vận hành của sản phẩm nhờ chúng mà sản
phẩm đáp ứng được các yêu cầu của người tiêu dùng khi sử
dụng”.
Phần lớn các chuyên gia về chất lượng trong nền kinh tế thị
trường coi chất lượng sản phẩm là sự phù hợp với nhu cầu hay
mục đích sử dụng.
Tuy nhiên, theo những quan niệm này chất lượng sản phẩm
không được coi là cao nhất và tốt nhất mà chỉ là sự phù hợp với
nhu cầu. Do vậy, để có thể khái quát hoá nhằm phát huy những
mặt tích cực và khắc phục những mặt hạn chế của các quan niệm
trên, tổ chức tiêu chuẩn quốc tế ISO ( International Organization
for Standardization ) đưa ra khái niệm:
“Chất lượng là tập hợp các đặc tính của một thực thể (đối
tượng) tạo cho thực thể (đối tượng) đó khả năng thoả mãn những
nhu cầu đã nêu ra hoặc tiềm ẩn”.
Giáo trình “ Quản lý chất lượng trong các tổ chức ” – NXB
giáo dục 2002.
http://tailieutonghop.com
9
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
Đây là quan niệm hiện đại nhất được nhiều nước chấp nhận và
sử dụng khá phổ biến hiện nay. Chất lượng sản phẩm là tập trung
những thuộc tính làm cho sản phẩm có khả năng thoả mãn những
nhu cầu nhất định phù hợp với công dụng của nó. Tập hợp các
thuộc tính ở đây không phải chỉ là phép cộng đơn thuần mà còn là
sự tương tác hỗ trợ lẫn nhau. Chất lượng không thể được quyết
định bởi công nhân sản xuất hay tổ trưởng phân xưởng, phòng
quản lý chất lượng mà phải được quyết định bởi nhà quản lý cao
cấp - những người thiết lập hệ thống làm việc của công ty nhưng
cũng là trách nhiệm của mọi người trong công ty. Do đó, chất
lượng không phải là tự nhiên sinh ra mà cần phải được quản lý.
Rõ ràng, chất lượng phải liên quan đến mọi người trong quy trình
và phải được hiểu trong toàn bộ tổ chức. Trên thực tế, điều then
chốt đối với chất lượng trước hết là phải xác định rõ khách hàng
của mọi người trong tổ chức nghĩa là không chỉ vận dụng chữ
“Khách hàng” đối với những người bên ngoài thực sự mua hoặc
sử dụng sản phẩm cuối cùng mà cần mở rộng và bao gồm bất cứ
ai mà một cá nhân cung ứng một chi tiết sản phẩm. Để thoả mãn
yêu cầu khắt khe của khách hàng, chất lượng phải được xem như
một chiến lược kinh doanh cơ bản. Chiến lược này có thành công
hay không phụ thuộc vào sự thoả mãn hiện hữu hoặc tiềm ẩn của
khách hàng bên trong lẫn bên ngoài. Cái giá để có chất lượng là
phải liên tục xem xét các yêu cầu để thoả mãn và khả năng đáp
http://tailieutonghop.com
10
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
ứng của doanh nghiệp như: trình độ khoa học công nghệ, tài năng
của nhân viên, trình độ quản lý của lãnh đạo. Điều này sẽ dẫn đến
triết lý về “ Cải tiến liên tục ”. Nếu đảm bảo được các yêu cầu đều
được đáp ứng ở mọi giai đoạn, mọi thời gian thì sẽ thu được
những lợi ích thực sự to lớn về mặt tăng sức cạnh tranh và tỉ trọng
chiếm lĩnh thị trường, giảm bớt tổn phí, tăng năng suất, tăng khối
lượng giao hàng, loại bỏ được lãng phí.
1.1.1.2. Phân loại chất lượng sản phẩm.
Để thoả mãn nhu cầu khách hàng, các doanh nghiệp phải không
ngừng nâng cao chất lưọng sản phẩm. Để theo đuổi chất lượng
cao, các doanh nghiệp cần phải xem xét giới hạn về khả năng tài
chính, công nghệ, kinh tế, xã hội. Vì vậy, đòi hỏi các doanh
nghiệp phải nắm chắc các loại chất lượng sản phẩm:
- Chất lượng thiết kế : Là giá trị các chỉ tiêu đặc trưng của sản
phẩm được phác hoạ qua văn bản trên cơ sở nghiên cứu nhu
cầu thị trường, các đặc điểm của sản xuất - tiêu dùng đồng
thời có so sánh với chỉ tiêu chất lượng các mặt hàng tương tự
cùng loại của nhiều hãng, nhiều công ty trong và ngoài nước.
- Chất lượng tiêu chuẩn : Là giá trị các chỉ tiêu đặc trưng được
cấp có thẩm quyền phê chuẩn. Dựa trên cơ sở nghiên cứu
chất lượng thiết kế, các cơ quan Nhà nước, các doanh nghiệp
điều chỉnh, xét duyệt những chỉ tiêu chất lượng của sản
phẩm hàng hoá.
http://tailieutonghop.com
11
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
Như vậy, chất lượng chuẩn là căn cứ để các doanh nghiệp
đánh giá chất lượng hàng hoá dựa trên những tiêu chuẩn đã được
phê chuẩn.
- Chất lượng thực tế : Chất lượng thực tế của sản phẩm phản
ánh giá trị các chỉ tiêu chất lượng sản phẩm thực tế đạt được
do các yếu tố chi phối như nguyên vật liệu, máy móc thiết bị,
phương pháp quản lý .
- Chất lượng cho phép: Là mức độ cho phép về độ lệch các
chỉ tiêu chất lượng của sản phẩm giữa chất lượng thực tế với
chất lượng chuẩn.
Chất lượng cho phép của sản phẩm phụ thuộc vào điều kiện
kinh tế - kỹ thuật, trình độ lành nghề của công nhân, phương pháp
quản lý của doanh nghiệp.
- Chất lượng tối ưu : Là giá trị các chỉ tiêu chất lượng sản
phẩm đạt được mức độ hợp lý nhất trong điều kiện kinh tế -
xã hội nhất định. Nói cách khác, sản phẩm hàng hoá đạt mức
chất lượng tối ưu là các chỉ tiêu chất lượng sản phẩm thoả
mãn nhu cầu người tiêu dùng, có khả năng cạnh tranh với
nhiều hãng trên thị trường, sức tiêu thụ nhanh và đạt hiệu quả
cao.
Phấn đấu đưa chất lượng của sản phẩm hàng hoá đạt mức chất
lượng tối ưu là một trong những mục đích quan trọng của quản lý
doanh nghiệp nói riêng và quản lý kinh tế nói chung.
http://tailieutonghop.com
12
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
1.1.2. Vai trò của chất lượng sản phẩm.
Cơ chế thị trường tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy sự phát triển
của các doanh nghiệp và nền kinh tế. Đồng thời, nó cũng đặt ra
những thách thức đối với doanh nghiệp qua sự chi phối của các
qui luật kinh tế trong đó có qui luật cạnh tranh.
Nền kinh tế thị trường cho phép các doanh nghiệp tự do cạnh
tranh với nhau trên mọi phương diện. Chất lượng sản phẩm tạo ra
sức hấp dẫn thu hút người mua. Mỗi sản phẩm có rất nhiều các
thuộc tính chất lượng khác nhau, các thuộc tính này được coi là
một trong những yếu tố cơ bản tạo nên lợi thế cạnh tranh của mỗi
doanh nghiệp. Khách hàng hướng quyết định lựa chọn mua hàng
vào những sản phẩm có các thuộc tính phù hợp với sở thích, nhu
cầu và khả năng, điều kiện sử dụng của mình. Họ so sánh các sản
phẩm cùng loại và lựa chọn loại hàng nào có những thuộc tính
kinh tế - kỹ thuật thoả mãn những mong đợi của họ ở mức cao
hơn. Bởi vậy sản phẩm có các thuộc tính chất lượng cao là một
trong những căn cứ quan trọng cho quyết định lựa chọn mua hàng
và nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.
Đối với các doanh nghiệp công nghiệp, chất lượng sản phẩm
luôn luôn là một trong những nhân tố quan trọng nhất quyết định
khả năng cạnh tranh trên thị trường. Chất lượng sản phẩm là cơ sở
để doanh nghiệp thực hiện chiến lược Marketing, mở rộng thị
http://tailieutonghop.com
13
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
trường, tạo uy tín và danh tiếng cho sản phẩm của doanh nghiệp,
khẳng định vị trí của sản phẩm đó trên thị trường. Từ đó, người
tiêu dùng sẽ tin tưởng vào nhãn mác của sản phẩm và sử dụng sản
phẩm của doanh nghiệp làm cơ sở cho sự tồn tại và phát triển lâu
dài của doanh nghiệp, nếu có thể sẽ mở rộng thị trường ra nước
ngoài. Chính điều này đã tạo động lực to lớn buộc các doanh
nghiệp ngày càng phải hoàn thiện để phục vụ khách hàng được tốt
nhất.
Hiệu quả kinh tế, sự thành công của một doanh nghiệp không
chỉ phụ thuộc vào sự phát triển sản xuất có năng suất cao, tiêu thụ
với khối lượng lớn mà còn được tạo thành bởi sự tiết kiệm đặc
biệt là tiết kiệm nguyên vật liệu, thiết bị và lao động trong quá
trình sản xuất. Muốn làm được điều này, chỉ có thể thực hiện
bằng cách luôn nâng cao chất lượng sản phẩm với mục tiêu “ Làm
đúng ngay từ đầu” sẽ hạn chế được chi phí phải bỏ ra cho những
phế phẩm. Việc làm này không những đem lại lợi ích kinh tế cho
doanh nghiệp mà còn tác động tích cực đến nền kinh tế của đất
nước thông qua việc tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên, giảm bớt
những vấn đề về ô nhiễm môi trường.
Nâng cao chất lượng sản phẩm tạo điều kiện cho doanh nghiệp
đi sâu tìm tòi nghiên cứu các tiến bộ khoa học kỹ thuật và ứng
dụng nó vào quá trình sản xuất kinh doanh. Trên cơ sở đó, doanh
nghiệp tiến hành đầu tư đổi mới công nghệ nhằm giảm lao động
http://tailieutonghop.com
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét