TiӇu luұn môn hӑc : Quҧn trӏ doanh nghiӋp nhұp môn
Đoàn Công Cưӡng MSSV:0512009 Năm hӑc 2010 Page 5
2. Sӭc cҥnh tranh, năng lӵc cҥnh tranh và các cҩp đӝ cӫa năng lӵc cҥnh
tranh:
2.1. Khái ni͏m v͉ sͱc c̩nh tranh, năng lc c̩nh tranh:
- Sͱc c̩nh tranh: Nhìn chung khi xác đӏnh sӭc cҥnh tranh cӫa doanh nghiӋp
phҧi xem xét đӃn năng lӵc và tiӅm năng sҧn xuҩt, kinh doanh. Mӝt doanh nghiӋp đưӧc
coi là có sӭc cҥnh tranh khi các sҧn phҭm thay thӃ hoһc các sҧn phҭm tương tӵ đưӧc
đưa ra vӟi mӭc giá thҩp hơn sҧn phҭm cùng loҥi; hoһc cung cҩp các sҧn phҭm tương
tӵ vӟi các đһc tính vӅ chҩt lưӧng và dӏch vө ngang bҵng hoһc cao hơn. Theo diӉn đàm
cao cҩp vӅ cҥnh tranh công nghiӋp cӫa tә chӭc hӧp tác và phát triӇn kinh tӃ (OECD)
cho rҵng: ³ Cҥnh tranh là khҧ năng cӫa các doanh nghiӋp, ngành, quӕc gia, khu vӵc
trong viӋc tҥo ra viӋc làm và thu nhұp cao hơn trong điӅu kiӋn cҥnh tranh quӕc tӃ ´.
Khái niӋm này đưӧc coi là phù hӧp nhҩt vì nó đưӧc sӱ dөng kӃt hӧp cho cҧ doanh
nghiӋp, ngành, quӕc gia, phҧn ánh đưӧc mӕi liên hӋ giӳa cҥnh tranh quӕc gia vӟi cҥnh
tranh cӫa các doanh nghiӋp, tҥo viӋc làm, tăng thu nhұp và mӭc sӕng nhân dân.
- Năng lc c̩nh tranh: khҧ năng dành đưӧc thӏ phҫn lӟn trưӟc các đӕi thӫ
cҥnh tranh trên thӏ trưӡng, kӇ cҧ khҧ năng dành lҥi mӝt phҫn hay toàn bӝ thӏ phҫn cӫa
đӗng nghiӋp
2.2. Các c̭p đ͡ cͯa năng lc c̩nh tranh:
Năng lӵc cҥnh tranh có thӇ đưӧc phân biӋt thành bӕn cҩp đӝ: Năng lӵc cҥnh
tranh cҩp quӕc gia, cҩp ngành, năng lӵc cҥnh tranh cӫa doanh nghiӋp, cӫa sҧn phҭm
hàng hoá. Chúng có mӕi tương quan mұt thiӃt vӟi nhau, phө thuӝc lүn nhau. Năng lӵc
cҥnh tranh cӫa doanh nghiӋp bӏ hҥn chӃ khi năng lӵc cҥnh tranh cҩp quӕc gia và cӫa
sҧn phҭm doanh nghiӋp đó đӅu thҩp. Vì vұy trưӟc khi đӅ cұp đӃn năng lӵc cҥnh tranh
cӫa doanh nghiӋp, em xin đưӧc đӅ cұp sơ lưӧc đӃn năng lӵc cҥnh tranh cҩp quӕc gia
và cӫa sҧn phҭm. Còn năng lӵc cҥnh tranh cҩp ngành có mӕi quan hӋ và chӏu ҧnh
hưӣng cӫa năng lӵc cҥnh tranh cҩp quӕc gia và cӫa sҧn phҭm tương tӵ như năng lӵc
cҥnh tranh cӫa doanh nghiӋp.
2.2.1. Năng lc c̩nh tranh c̭p đ͡ qu͙c gia:
Trong mӝt báo cáo vӅ tính cҥnh tranh tәng thӇ cӫa DiӉn đàn kinh tӃ thӃ giӟi
(WEF) năm 1997 đã nêu ra: ³ năng cҥnh tranh cӫa mӝt quӕc gia là năng lӵc cҥnh
tranh cӫa nӅn kinh tӃ quӕc dân nhҵm đҥt đưӧc và duy trì mӭc tăng trưӣng cao trên cơ
sӣ các chính sách, thӇ chӃ bӅn vӳng tương đӕi và các đһc trưng kinh tӃ khác´.
Như vұy, năng lӵc cҥnh tranh cҩp quӕc gia có thӇ hiӇu là viӋc xây dӵng mӝt
môi trưӡng cҥnh tranh kinh tӃ chung, đҧm bҧo phân bӕ có hiӋu quҧ các nguӗn lӵc, đӇ
đҥt và duy trì mӭc tăng trưӣng cao, bӅn vӳng. Ӣ ViӋt Nam năng lӵc cҥnh tranh cҩp
quӕc gia còn thҩp đӭng thӭ 75 trên 133 nưӟc (năm 2009).
2.2.2. Năng lc c̩nh tranh cͯa s̫n pẖm hàng hoá:
Mӝt sҧn phҭm hàng hoá đưӧc coi là có năng lӵc cҥnh tranh khi nó đáp ӭng
đưӧc nhu cҫu cӫa khách hàng vӅ chҩt lưӧng, giá cҧ, tính năng, kiӇu dáng, tính đӝc đáo
TiӇu luұn môn hӑc : Quҧn trӏ doanh nghiӋp nhұp môn
Đoàn Công Cưӡng MSSV:0512009 Năm hӑc 2010 Page 6
hay sӵ khác biӋt, thương hiӋu, bao bì« hơn hҷn so vӟi nhӳng sҧn phҭm hàng hoá
cùng loҥi. Nhưng năng lӵc cҥnh tranh cӫa sҧn phҭm hàng hoá lҥi đưӧc đӏnh đoҥt bӣi
năng lӵc cҥnh tranh cӫa doanh nghiӋp. SӁ không có năng lӵc cҥnh tranh cӫa sҧn phҭm
hàng hoá cao khi năng lӵc cҥnh tranh cӫa doanh nghiӋp sҧn xuҩt, kinh doanh sҧn
phҭm đó thҩp. Ӣ đây cũng cҫn phân biӋt năng lӵc cҥnh tranh cӫa sҧn phҭm hang hoá
và năng lӵc cҥnh tranh cӫa doanh nghiӋp. đó là hai phҥm trù khác nhau nhưng có
quan hӋ hӳu cơ vӟi nhau. Năng lӵc cҥnh tranh cӫa hàng hoá có đưӧc do năng lӵc cҥnh
tranh cӫa doanh nghiӋp tҥo ra; nhưng năng lӵc cҥnh tranh cӫa doanh nghiӋp không chӍ
do năng lӵc cҥnh tranh cӫa hàng hoá quyӃt đӏnh mà còn phө thuӝc vào nhiӅu yӃu tӕ
khác nӳa. Tuy nhiên, năng lӵc cҥnh tranh cӫa hàng hoá có ҧnh hưӣng rҩt lӟn và thӇ
hiӋn năng lӵc cҥnh tranh cӫa doanh nghiӋp.
3. Vai trò cӫa cҥnh tranh:
Cҥnh tranh có vai trò rҩt to lӟn và quan trӑng đӕi vӟi sӵ phát triӇn cӫa nӅn kinh
tӃ nói chung và cӫa bҧn thân mӛi DNVVN nói riêng. Bҩt kǤ mӝt nӅn kinh tӃ nào cũng
cҫn thiӃt phҧi duy trì sӵ cҥnh tranh. Đӭng ӣ góc đӝ lӧi ích xã hӝi, cҥnh tranh là mӝt
hình thӭc mà Nhà nưӟc sӱ dөng đӇ chӕng đӝc quyӅn, tҥo cơ hӝi đӇ ngưӡi tiêu dùng có
thӇ lӵa chӑn đưӧc nhӳng sҧn phҭm có chҩt lưӧng tӕt, giá cҧ rҿ. Chính vì vұy cҥnh
tranh là đӇ bҧo vӋ lӧi ích cӫa ngưӡi tiêu dùng. Đӭng ӣ góc đӝ doanh nghiӋp, cҥnh
tranh sӁ là điӅu kiӋn thuân lӧi đӇ mӛi doanh nghiӋp tӵ khҷng đӏnh vӏ trí cӫa mình trên
thӏ trưӡng, tӵ hoàn thiӋn bҧn thân đӇ vươn lên dành ưu thӃ so vӟi các đӕi thӫ cҥnh
tranh khác.
Trên thӏ trưӡng cҥnh tranh giӳa các doanh nghiӋp là cuӝc cҥnh tranh khӕc liӋt
nhҩt nhҵm dành dұt ngưӡi mua, chiӃm lĩnh thӏ trưӡng tiêu thө, tҥo ưu thӃ vӅ mӑi mһt
cho doanh nghiӋp nhҵm thu đưӧc lӧi nhuӝn lӟn nhҩt. Cҥnh tranh buӝc các doanh
nghiӋp phҧi sҧn xuҩt và cung ӭng nhӳng sҧn phҭm, hàng hoá, dӏch vө mà thӏ trưӡng
cҫn đӇ đáp ӭng nhu cҫu ngày càng đa dҥng và phong phú cӫa khách hàng. Cҥnh tranh
thӵc chҩt là cuӝc chҥy đua không có đích, là quá trình mà các doanh nghiӋp đưa ra
các biӋn pháp kinh tӃ đích thӵc và sáng tҥo nhҵm đӭng vӳng trên thương trưӡng và
tăng lӧi nhuұn trên cơ sӣ tҥo ra ưu thӃ vӅ sҧn phҭm và giá bán thì phҧi tăng chҩt lưӧng
sҧn phҭm và giá bán phҧi rҿ. Muӕn vұy, mӛi doanh nghiӋp, nhҩt là DNVVN phҧi
không ngӯng đưa tiӃn bӝ khoa hӑc kӻ thuұtvào sҧn xuҩt kinh doanh nhҵm nâng cao
chҩt lưӧng sҧn phҭm và dӏch vө, bên cҥnh đó phҧi tӕ ưu hóa các yӃu tӕ đҫu vào cӫa
sҧn xuҩt đӇ tӕi đa hoá thành quҧ cӫa sҧn phҭm. Trong cơ chӃ thӏ trưӡng doanh nghiӋp
nào cung cҩp hàng hoá, dӏch vө vӟi chҩt lưӧng tӕt nhҩt mà giá thành rҿ nhҩt thì sӁ
chiӃn thҳng. Chính vì vұy, cҥnh tranh sӁ loҥi bӓ các doanh nghiӋp chi phí cao trong
sҧn xuҩt kinh doanh và khuyӃn khích, tҥo điӅu kiӋn cho các doanh nghiӋp có chi phí
thҩp vươn lên.
ĐӇ tham gia vào thӏ trưӡng doanh nghiӋp phҧi tuân thӫ quy luұt đào thҧi chon
lӑc. Cҥnh tranh buӝc các doanh nghiӋp phҧi tӵ nâng cao chҩt lưӧng cӫa chính mình,
nâng cao trình đӝ kiӃn thӭc vӅ kinh doanh. Do đó, cҥnh tranh là điӅu kiӋn rҩt tӕt đӇ
đào tҥo ra nhӳng nhà kinh doanh giӓi. Cҥnh tranh là đӝng lӵc cơ bҧn nhҵm kӃt hӧp
TiӇu luұn môn hӑc : Quҧn trӏ doanh nghiӋp nhұp môn
Đoàn Công Cưӡng MSSV:0512009 Năm hӑc 2010 Page 7
mӝt cách tӕi ưu nhҩt lӧi ích cӫa các doanh nghiӋp, lӧi ích cӫa ngưӡi tiêu dùng và lӧi
ích cӫa xã hӝi. Trưӟc đây, trong cơ chӃ tұp trung quan liêu bao cҩp, cҥnh tranh đưӧc
coi là cá lӟn nuӕt cá bé, do đó không đưӧc khuyӃn khích. Song hiӋn nay, cҥnh tranh
đã đưӧc nhìn nhұn theo xu hưӟng tích cӵc, tác dөng cӫa nó đưӧc thӇ hiӋn rҩt rõ ӣ sӵ
phá sҧn cӫa mӝt sӕ doanh nghiӋp kinh doanh kém hiӋu quҧ và sӵ phát triӇn vưӧt bұc
cӫa các doanh nghiӋp khác biӃt sӱ dөng hiӋu quҧ các yӃu tӕ cӫa quá trình sҧn xuҩt,
kinh doanh.
Tóm lҥi, cҥnh tranh là đӝng lӵc phát triӇn cӫa hӋ thӕng doanh nghiӋp nói
chung và cӫa tӯng DNVVN nói riêng, là công cө hӳu hiӋu cӫa Nhà nưӟc đӇ điӅu tiӃt
các hoҥt đӝng kinh doanh trên thӏ
4. Các chiӃn lưӧc cҥnh tranh cơ bҧn:
Đôi khi mӝt doanh nghiӋp có thӇ theo đuәi rҩt nhiӅu chiӃn lưӧc và coi tҩt cҧ
các chiӃn lưӧc đó là mөc tiêu cơ bҧn cӫa mình, mһc dù điӅu này rҩt hiӃm có khҧ năng
thӵc hiӋn. Vì viӋc thӵc hiӋn bҩt cӭ mӝt chiӃn lưӧc nào cũng đӅu đòi hӓi tâm huyӃt cӫa
toàn doanh nghiӋp và nhӳng sҳp xӃp, tә chӭc hưӟng vào thӵc hiӋn nó rҩt dӉ bӏ phân
tán nӃu doanh nghiӋp cùng mӝt lúc theo đuәi nhiӅu mөc tiêu. Các chiӃn lưӧc cҥnh
tranh cơ bҧn mà doanh nghiӋp có thӇ theo đuәi là:
- Chi͇n lưͫc nh̭n m̩nh chi phí:
ChiӃn lưӧc nhҩn mҥnh chi phí yêu cҫu viӋc xây dӵng mҥnh mӁ các điӅu kiӋn
vұt chҩt, kӃt hӧp đưӧc giӳa quy mô và tính hiӋu quҧ, theo đuәi viӋc giҧm chi phí tӯ
kinh nghiӋm. KiӇm soát chһt chӁ chi phí trӵc tiӃp và chi phí gián tiӃp, tӕi thiӇu hoá
các chi phí vӅ nghiên cӭu và phát triӇn, chi phí bán hàng, chi phí quҧng cáo«
ViӋc đҥt đưӧc mӭc chi phí thҩp thưӡng đòi hӓi phҧi có thӏ phҫn tương đӕi cao
hoһc nhӳng lӧi thӃ khác. ĐiӅu đó cũng đòi hӓi viӋc thiӃt kӃ sҧn phҭm phҧi thuұn tiӋn
cho viӋc sҧn xuҩt, duy trì nhiӅu loҥi sҧn phҭm có liên quan đӇ trҧi đӅu chi phí và phөc
vө đưӧc tҩt cҧ các nhóm khách hàng cơ bҧn. Thӵc hiӋn chi phí thҩp thưӡng đòi hӓi
viӋc đҫu tư vӕn ban đҫu lӟn. Thӏ phҫn cao, đӃn lưӧt nó, có thӇ tҥo ra tính kinh tӃ cao
trong quá trình mua nguyên vұt liӋu,« làm giҧm chi phí hơn nӳa. Vӏ trí chi phí khi đã
đҥt đưӧc sӁ cho phép làm tăng tӹ lӋ lӧi nhuұn và như vұy có thӇ tái đҫu tư vào nhӳng
phương tiӋn mӟi, máy móc hiӋn đҥi đӇ duy trì lӧi thӃ vӅ chi phí.
ChiӃn lưӧc nhҩn mҥnh chi phí đôi khi có thӇ làm thay đәi lӟn mӝt ngành nơi
mà nӅn móng lӏch sӱ cӫa cҥnh tranh có kiӇu khác và các hang cҥnh tranh chưa chuҭn
bӏ tӕt vӅ mһt nhұn thӭc và kinh tӃ đӇ thӵc hiӋn nhӳng bưӟc cҫn thiӃt cho viӋc tӕi thiӇu
hoá chi phí.
- Chi͇n lưͫc khác bi͏t hoá:
ChiӃn lưӧc này làm khác biӋt hoá sҧn phҭm, dӏch vө cӫa doanh nghiӋp tҥo ra
điӇm đӝc đáo riêng đưӧc thӯa nhұn trong tòan ngành. Các phương pháp khác biӋt hoá
sҧn phҭm đưӧc thӇ hiӋn dưӟi nhiӅu hình thӭc: Sӵ điӇn hình vӅ thiӃt kӃ hoһc danh
tiӃng sҧn phҭm, công nghӋ sҧn xuҩt, đһt tính cӫa các sҧn phҭm, dӏch vө khách hàng«
TiӇu luұn môn hӑc : Quҧn trӏ doanh nghiӋp nhұp môn
Đoàn Công Cưӡng MSSV:0512009 Năm hӑc 2010 Page 8
Tuy nhiên, chiӃn lưӧc này không cho phép doanh nghiӋp bӓ qua yӃu tӕ chi phí, mһc
dù chi phí không phҧi là mөc tiêu chiӃn lưӧc cơ bҧn.
Khác biӋt hoá sҧn phҭm, nӃu đҥt đưӧc, sӁ là chiӃn lưӧc tҥo khҧ năng cho doanh
nghiӋp thu đưӧc tӹ lӋ lӧi nhuұn cao hơn mӭc bình quân bӣi vì nó tҥo nên mӝt vӏ trí
chҳc chҳn cho doanh nghiӋp trong viӋc đӕi phó vӟi các lӵc lưӧng cҥnh tranh khác.
Khác biӋt hoá tҥo nên sӵ tin tưӣng cӫa khách hàng vào nhãn hiӋu, dӁ dүn đӃn khҧ
năng ít biӃn đӝng hơn vӅ giá cҧ. Nó làm tăng tӹ lӋ lӧi nhuұn vì thӃ tránh đưӧc sӵ cҫn
thiӃt phҧi tҥo ra mӭc chi phí thҩp.
DӉ dàng giҧm bӟt quyӅn lӵc cӫa ngưӡi mua vì hӑ thiӃu nhӳng điӅu kiӋn đӇ so
sánh. Sӵ khác biӋt hoá sҧn phҭm sӁ thuұn lӧi hơn khi phҧi đương đҫu vӟi sҧn phҭm
thay thӃ.
Thӵc hiӋn chiӃn lưӧc khác biӋt hoá sҧn phҭm đôi khi có thӇ loҥi trӯ khҧ năng
đҥt đưӧc thӏ phҫn cao vì tính riêng biӋt không đi liӅn vӟi thӏ phҫn cao. Tuy nhiên thӵc
hiӋn chiӃn lưӧc này nhiӅu khi đã thӵc hiӋn sӵ đánh đәi vӅ chi phí nӃu chiӃn lưӧc này
yêu cҫu nhӳng hoҥt đӝng đòi hӓi chi phí cao.
- Chi͇n lưͫc tr͕ng tâm hoá:
ChiӃn lưӧc trӑng tâm hoá là sӵ tұp trung vào mӝt nhóm ngưӡi cө thӇ, mӝt bӝ
phұn trong các loҥi hàng hoá hoһc mӝt vùng thӏ trưӡng nào đó. ChiӃn lưӧc này khác
hai chiӃn lưӧc trên ӣ chӛ nó đưӧc xây dӵng xoay quanh viӋc phөc vө thұt tӕt mӝt thӏ
trưӡng mөc tiêu và nhӳng chính sách kèm theo đӅu đưӧc phát triӇn theo tư tưӣng này.
ChiӃn lưӧc dӵa vào tiӅn đӅ cho rҵng doanh nghiӋp có thӇ phөc vө mӝt thӏ trưӡng
chiӃn lưӧc hҽp cӫa mình mӝt cách tích cӵc và hiӋu quҧ hơn các đӕi thӫ cҥnh tranh.
KӃt quҧ là doanh nghiӋp có thӇ đҥt đưӧc sӵ khác biӋt hoá qua viӋc đáp ӭng tӕt hơn
nhu cҫu cӫa mӝt đӕi tưӧng cө thӇ hoһc đҥt đưӧc mӭc chi phí thҩp hơn hoһc đҥt đưӧc
cҧ hai.
5. Các yӃu tӕ ҧnh hưӣng :
Theo M.E Porter thì có 5 yӃu tӕ tham gia quyӃt đӏnh cưӡng đӝ cҥnh tranh, đó
là:
5.1. S c̩nh tranh giͷa các đ͙i thͯ hi͏n t̩i trong ngành:
Trưӟc hӃt các đӕi thӫ cҥnh tranh hiӋn tҥi trong ngành quyӃt đӏnh tính chҩt và
mӭc đӝ tranh đua nhҵm giành giұt lӧi thӃ trong ngành mà mөc đích cuӕi cùng là giӳ
vӳng và phát triӇn thӏ phҫn hiӋn có, đҧm bҧo có thӇ có đưӧc mӭc lӧi nhuұn cao nhҩt.
Sӵ cҥnh tranh cӫa các đӕi thӫ hiӋn tҥi có xu hưӟng làm tăng cưӡng đӝ cҥnh tranh và
làm giҧm mӭc lӧi nhuұn cӫa ngành. Có nhiӅu hình thӭc và công cө cҥnh tranh đưӧc
các đӕi thӫ sӱ dөng khi cҥnh tranh trên thӏ trӡng, ví dө như cҥnh tranh vӅ giá hoһc
cҥnh tranh vӅ chҩt lưӧng sҧn phҭm. Trên thӵc tӃ, các đӕi thӫ khi cҥnh tranh vӟi nhau
thưӡng sӱ dөng công cө cҥnh tranh tәng hӧp, trên cơ sӣ cҥnh tranh vӅ giá vӟi các
hình thӭc và công cө cҥnh tranh khác như : chҩt lưӧng sҧn phҭm cùng vӟi áp dөng sӵ
khác biӋt vӅ sҧn phҭm, marketing«
TiӇu luұn môn hӑc : Quҧn trӏ doanh nghiӋp nhұp môn
Đoàn Công Cưӡng MSSV:0512009 Năm hӑc 2010 Page 9
Thưӡng thì cҥnh tranh trӣ nên khӕc liӋt khi ngành ӣ giai đoҥn bão hoà, hoһc
suy thoái, hoһc có đông các đӕi thӫ cҥnh tranh bҵng vai phҧi lӭa vӟi các chiӃn lưӧc
kinh doanh đa dҥng và do nhӳng rào cҧn kinh tӃ làm cho các doanh nghiӋp khó tӵ do
di chuyӇn sang ngành khác. ĐӇ có thӇ bҧo vӋ khҧ năng cҥnh tranh cӫa mình, các
doanh nghiӋp cҫn phҧi thu thұp đӫ thong tin cҫn thiӃt vӅ các đӕi thӫ cҥnh tranh chính
có sӭc mҥnh trên thӏ trưӡng và tình trҥng ngành đӇ làm cơ sӣ hoҥch đӏnh chiӃn lưӧc.
5.2. Nguy cơ đe do̩ nh̵p ngành tͳ các đ͙i thͯ ti͉m ̱n :
HiӇu biӃt đӕi thӫ cҥnh tranh tiӅm ҭn luôn có ý nghĩa quan trӑng đӕi vӟi các
doanh nghiӋp vì sӵ xuҩt hiӋn cӫa các đӕi thӫ mӟi, đһc biӋt khi các đӕi thӫ này có khҧ
năng mӣ rӝng sҧn xuҩt và chiӃm lĩnh thӏ phҫn, sӁ làm cҥnh tranh trӣ nên khӕc liӋt và
không әn đӏnh. ĐӇ hҥn chӃ sӵ đe doҥ các đӕi thӫ tiӅm ҭn, các doanh nghiӋp thӡng duy
trì và không ngӯng nâng cao các hàng rào bҧo vӋ hӧp pháp, đһc biӋt là vӅ công nghӋ.
Trong quá trình hӝi nhұp kinh tӃ khu vӵc và quӕc tӃ hiӋn nay, các công ty xuyên quӕc
gia hoһc các công ty nӟc ngoài có tiӅm lӵc tài chính và công nghӋ đáng kӇ thӵc sӵ là
đӕi thӫ ³nһng ký´ đӕi vӟi các doanh nghiӋp kinh doanh trong nưӟc là nhӳng doanh
nghiӋp có tiӅm lӵc rҩt hҥn chӃ và sӭc cҥnh tranh thҩp.
5.3. Quy͉n lc thương lưͫng hay kh̫ năng ép giá cͯa ngưͥi mua:
Đӕi vӟi các doanh nghiӋp thì mӑi viӋc chӍ có ý nghĩa khi tiêu thө đưӧc sҧn
phҭm và có lãi. Chính vì vұy, sӵ tín nhiӋm cӫa khách hàng luôn là tài sҧn có giá trӏ
quan trӑng cӫa doanh nghiӋp và doanh nghiӋp có đưӧc là do doanh nghiӋp biӃt cách
thoҧ mãn tӕt hơn các nhu cҫu và thӏ hiӃu cӫa khách hàng so vӟi các đӕi thӫ cҥnh tranh
khác. Ngưӡi mua luôn muӕn trҧ giá thҩp vì vұy sӁ thӵc hiӋn viӋc ép giá, gây áp lӵc
đòi chҩt lưӧng cao hơn hoһc đòi đưӧc phөc vө nhiӅu hơn đӕi vӟi doanh nghiӋp khi có
điӅu kiӋn, điӅu này làm giҧm lӧi nhuұn cӫa doanh nghiӋp . ĐӇ hҥn chӃ bӟt quyӅn
thương lưӧng cӫa ngưӡi mua, các doanh nghiӋp cҫn phҧi phân loҥi khách hàng hiӋn
tҥi và tương lai cùng vӟi các nhu cҫu và thӏ hiӃu cӫa hӑ làm cơ sӣ đӏnh hưӟng cho kӃ
hoҥch marketing và chiӃn lưӧc kinh doanh nói chung.
5.4. Quy͉n lc thương lưͫng hay kh̫ năng ép giá cͯa ngưͥi cung ͱng:
Ngưӡi cung ӭng các yӃu tӕ đҫu vào luôn muӕn thu nhiӅu lӧi nhuұn, vì vұy hӑ
có thӇ đe dӑa tăng giá hoһc giҧm chҩt lưӧng sҧn phҭm đһt mua, nhҵm làm giҧm lӧi
nhuұn cӫa doanh nghiӋp khi hӑ có điӅu kiӋn, ví dө trong trưӡng hӧp ngưӡi cung ӭng
có lӧi thӃ vӅ nguӗn nguyên vұt liӋu hoһc sҧn phҭm cӫa ngưӡi cung ӭng là vұt tư đâù
vào quan trӑng cӫa khách hàng. Trong thӵc tӃ, các doanh nghiӋp luôn phҧi ӭng phó
mӝt cách thӡng xuyên đӃn nguӗn cung ӭng ngay trong nӝi bӝ doanh nghiӋp, có thӇ đó
là lӵc lưӧng lao đӝng, đһc biӋt vӟi nhӳng lao đӝng có trình đӝ cao vì khҧ năng thu hút
và giӳ đưӧc các nhân viên có năng lӵc là mӝt tiӅn đӅ quan trӑng đҧm bҧo sӵ thành
công cӫa doanh nghiӋp .
5.5. Nguy cơ đe do̩ tͳ các s̫n pẖm thay th͇:
Các sҧn phҭm thay thӃ luôn có thӇ có tác đӝng lӟn đӃn mӭc đӝ lӧi nhuұn tiӅm
năng cӫa ngành, nhҩt là nhӳng sҧn phҭm có chu kǤ sӕng ngҳn như máy tính, đӗ điӋn
TiӇu luұn môn hӑc : Quҧn trӏ doanh nghiӋp nhұp môn
Đoàn Công Cưӡng MSSV:0512009 Năm hӑc 2010 Page 10
tӱ«Vì phҫn lӟn các sҧn phҭm thay thӃ là kӃt quҧ cӫa quá trình thay đәi công nghӋ,
nên thưӡng có ưu thӃ vӅ chҩt lưӧng và giá thành sҧn phҭm, mһc dù giá thành ban đҫu
có thӇ cao hơn so vӟi các sҧn phҭm hiӋn có bán trên thӏ trưӡng. BiӋn pháp chӫ yӃu sӱ
dөng đӇ hҥn chӃ sӵ tác đӝng cӫa sҧn phҭm thay thӃ là tăng cưӡng đҫu tư cho
R&Doanh nghiӋp, đәi mӟi công nghӋ, nâng cao trình đӝ quҧn lý« nhҵm giҧm giá
thành và nâng cao chҩt lưӧng sҧn phҭm hoһc tăng cưӡng tính đӝc đáo khác biӋt cӫa
sҧn phҭm.
Phҫn 2: THӴC TRҤNG KHҦ NĂNG CҤNH TRANH CӪA CÁC
DOANH NGHIӊP VIӊT NAM HIӊN NAY
I. ĐÁNH GIÁ TӘNG QUÁT TÌNH HÌNH HӜI NHҰP QUӔC Tӂ CӪA
VIӊT NAM:
1. Môi trưӡng cҥnh tranh quӕc tӃ cӫa ViӋt Nam:
Môi trưòng cҥnh tranh quӕc tӃ cӫa ViӋt Nam không ngӯng đưӧc mӣ rӝng, vӟi
các hình thӭc hӧp tác kinh tӃ vӟi các nưӟc khác, tham gia vào các tә chӭc phi Chính
phӫ. Năm 1995 tham gia hӧp tác Á-ÂU (ASEM) vӟi tư cách là thành viên sáng lұp,
năm 1999 là thành viên chính thӭc cӫa APEC, ViӋt Nam đã cam kӃt gia nhұp WTO
năm 2005, gia nhұp ASEAN/AFTA năm 2006; có quan hӋ kinh tӃ vӟi trên 160 quӕc
gia và lãnh thә trên thӃ giӟi« NhiӅu tә chӭc nưӟc ngoài đã tҥo điӅu kiӋn thuұn lӧi
cho ViӋt Nam vӟi nhiӅu hình thӭc: cho vay vӕn, hӛ trӧ vӅ khoa hӑc công nghӋ«
Hàng hoá ViӋt Nam chҩt lưӧng đưӧc nâng cao, có khҧ năng và có cơ hӝi chiӃm lĩnh
đưӧc nhiӅu thӏ trưӡng mӟi.
Bên cҥnh sӵ hӛ trӧ cӫa các tә chӭc quӕc tӃ, ViӋt Nam cũng phҧi cam kӃt thӵc
hiӋn các điӅu khoҧn cӫa các hiӋp đӏnh. Thӵc hiӋn cҳt giҧm thuӃ quan đӕi vӟi các sҧn
phҭm xuӕng còn 0.5% theo chương trình ưu đãi thuӃ quan hiӋu lӵc chung (AFTA),
tuyên bӕ các danh mөc hàng hoá cҳt giҧm thuӃ ngay (IL), danh mөc hàng hoá loҥi trӯ
hoàn toàn (GEL), danh mөc loҥi trӯ tҥm thӡi (TEL). Tә chӭc thương mҥi thӃ giӟi
(WTO) đưa ra mӝt bӝ các luұt lӋ và quy tҳc tương đӕi phӭc tҥp nhҵm mөc tiêu đưa ra
mӝt môi trưӡng kinh doanh, cҥnh tranh quӕc tӃ ngày càng tӵ do, thuұn lӧi, bình đҷng
giӳa các quӕc gia thành viên, nhưng hiӋn nay các doanh nghiӋp ViӋt Nam đang chӏu
thiӋt thòi khi thâm nhұp thӏ trưӡng các nưӟc thành viên cӫa WTO vì ta chưa phҧi là
thành viên cӫa WTO. APEC yêu cҫu tuân thӫ 9 nguyên tҳc cơ bҧn và thӵc hiӋn 4
chương trình hoҥt đӝng chӫ yӃu: kӃ hoҥch hành đӝng quӕc gia (IAP), kӃ hoҥch hành
đӝng tұp thӇ (CAP), hӧp tác kinh tӃ kӻ thuұt (ECOTECH), các sáng kiӃn hӧp tác
mӟi«
Kinh tӃ ViӋt Nam hiӋn nay ngày càng phө thuӝc nhiӅu hơn vào nӅn kinh tӃ thӃ
giӟi đưӧc đo bҵng ³đӝ phө thuӝc mұu dӏch đӕi ngoҥi´. Đӝ phө thuӝc mұu dӏch đӕi
ngoҥi cӫa nưӟc ta năm 1995 khoҧng 65%, năm 2000 tăng lên 100%. Đӝ phө thuӝc
xuҩt khҭu tương ӭng tăng tӯ 26% lên 48% và chӍ sӕ nhұp khҭu tӯ 39% lên 52%.
TiӇu luұn môn hӑc : Quҧn trӏ doanh nghiӋp nhұp môn
Đoàn Công Cưӡng MSSV:0512009 Năm hӑc 2010 Page 11
2. Môi trưӡng kinh doanh, cҥnh tranh trong nưӟc :
Nhìn chung, môi trưӡng kinh doanh cҥnh tranh trong nưӟc đã đưӧc cҧi thiӋn,
môi trưӡng cҥnh tranh trong nưӟc đã dҫn hình thành qua hơn 10 năm đәi mӟi, song
còn nhiӅu ách tҳc, bҩt cұp, chưa đáp ӭng đưӧc nhu cҫu hӝi nhұp kinh tӃ quӕc tӃ, do
vұy chưa trӣ thành đӝng lӵc thúc đҭy viӋc nâng cao năng lӵc cҥnh tranh cӫa các
doanh nghiӋp trong điӅu kiӋn hӝi nhұp. Theo đánh giá cӫa WEF tӯ năm 5 trӣ lҥi đây
cho thҩy, năng lӵc cҥnh tranh quӕc gia cӫa ViӋt Nam vào loҥi yӃu kém so vӟi các
nưӟc trên thӃ giӟi, xӃp thӭ 49/53 nưӟc năm 1999, 53/59 nưӟc năm 2000, và 62/75
nưӟc năm 2001. Năng lӵc cҥnh tranh quӕc gia yӃu kém là hұu quҧ cӫa môi trưӡng
kinh doanh, cҥnh tranh trong nưӟc chưa thuұn lӧi. Nhưng đӃn nay nhà nưӟc đã có mӝt
vài thay đәi vӅ cơ chӃ chính sách làm cho các doanh nghiӋp có điӅu kiӋn phát triӇn
nhҩt đӏnh.
- VӅ chính sách: Trưӟc đây (trưӟc năm 1989) vӟi nguyên tҳc nhà nưӟc đӝc
quyӅn ngoҥi thương, toàn quӕc chӍ có mӝt vài công ty lӟn trӵc thuӝc bӝ ngoҥi thương,
lúc đó đưӧc quyӅn xuҩt khҭu. ĐӃn nay có nhiӅu quy đӏnh mӟi cho phép mӣ rông
quyӅn xuҩt nhұp khҭu trӵc tiӃp cho các cơ sӣ làm hàng xuҩt khҭu thuӝc mӑi thành
phҫn kinh tӃ. TiӃp đó là xoá bӓ toàn bӝ chӃ đӝ cҩp giҩy phép kinh doanh xuҩt khҭu,
bãi bӓ thӫ tөc phê duyӋt xuҩt khҭu đӕi vӟi mӝt sӕ doanh nghiӋp .
- Sӕ lưӧng các doanh nghiӋp xuҩt hiӋn ngày càng nhiӅu vӟi nhiӅu loҥi sҧn
phҭm hàng hoá và dӏch vө đa dҥng, nhiӅu doanh nghiӋp vӯa và nhӓ có hàng xuҩt
khҭu. Trong đó sӕ lưӧng doanh nghiӋp vӯa và nhӓ chiӃm 87% trong tәng sӕ doanh
nghiӋp, 99% trong tәng sӕ doanh nghiӋp tư nhân, 97,38% tәng sӕ hӧp tác xã, 94,72%
trong tәng sӕ các công ty trách nhiӋm hӳu hҥn, 42,37% trong tәng sӕ các công ty cә
phҫn, 65,88% trong tәng sӕ các công ty Nhà nưӟc.
- Các thành phҫn kinh tӃ có sӵ chuyӇn đәi, khu vӵc tư nhân có xu hưӟng tăng
nhanh hơn các khu vӵc khác:
- So sánh tương quan lӧi thӃ cҥnh tranh cӫa các loҥi hình doanh nghiӋp vӟi 12
tiêu chí đưӧc lӵa chӑn đӇ nghiên cӭu, trong đó quy đӏnh pháp lýthuұn lӧi nhҩt đưӧc
đánh giá là A, thuұn lӧi ӣ mӭc trung bình là B, kém thuұn lӧi nhҩt là C. Trong sӕ 12
tiêu chí đưӧc lӵa chӑn, doanh nghiӋp Nhà nưӟc có 6 tiêu chí xӃp loҥi A, chiӃm 50%,
bӕn tiêu chí xӃp loҥi B (chiӃm 33,3%) và chӍ có 2 tiêu chí xӃp loҥi C (16,7%). Doanh
nghiӋp có vӕn đҫu tư nưӟc ngoài (FDI) có 5 tiêu chí xӃp loҥi A (chiӃm 41,7%), 6 tiêu
chí xӃp loҥi B (chiӃm 50%), mӝt tiêu chí xӃp loҥi C (8,3%). Trong khi đó khu vӵc
doanh nghiӋp dân doanh chӍ có 3 tiêu chí xӃp loҥi A (25%), mӝt tiêu chí xӃp loҥi B
(8,3%), còn lҥi 8 tiêu chí xӃp loҥi C (66,7%).
II. THӴC TRҤNG NĂNG LӴC CҤNH TRANH CӪA CÁC DOANH
NGHIӊP VIӊT NAM TRONG NӄN KINH Tӂ TOÀN CҪU
Khҧ năng cҥnh tranh cӫa doanh nghiӋp đưӧc thӇ hiӋn bҵng khҧ năng bù đҳp chi
phí sҧn xuҩt kinh doanh, duy trì đưӧc lӧi nhuұn và đưӧc đo bҵng thӏ phҫn hàng hoá
và dӏch vө cӫa doanh nghiӋp trên thӏ trưӡng .
TiӇu luұn môn hӑc : Quҧn trӏ doanh nghiӋp nhұp môn
Đoàn Công Cưӡng MSSV:0512009 Năm hӑc 2010 Page 12
1. Thӵc trҥng năng lӵc cҥnh tranh cӫa các doanh nghiӋp ViӋt Nam
1.1. Chi phí :
ĐӇ mӝt sҧn phҭm đӃn tay ngưӡi tiêu dùng cҫn có các loҥi chi phí sau: chi phí
nguyên vұt liӋu, nhân công, máy móc thiӃt bӏ (chi tài sҧn cӕ đӏnh), chi quҧn lý, chi bán
hàng, quҧng cáo, phân phӕi và dӏch vө tương ӭng«Trong đó chia thành chi phí đҫu
vào và chi phí trung gian, cҧ hai loҥi này đӅu có xu hưӟng tăng giá.
1.1.1. Chi phí đ̯u vào:
Trong mӝt điӅu tra mӟi đây cӫa phòng thương mҥi và công nghiӋp ViӋt Nam
vӟi hơn 300.000 doanh nghiӋp cho thҩy các doanh nghiӋp này chӍ đҥt 2,85 điӇm (theo
thang điӇm tӯ 1 đӃn 5) cho khҧ năng cҥnh tranh vӟi các đӕi thӫ nưӟc ngoài. Đһc biӋt
so vӟi năm 1999, thang điӇm vӅ sӭc cҥnh tranh cӫa doanh nghiӋp tҥi thӏ trưӡng trong
nưӟc tăng tӯ 2,9 đӃn 3,2 điӇm trong năm 2002. Rõ ràng sӵ vӳng tin cӫa các doanh
nghiӋp này chӍ thӵc sӵ mҥnh mӁ tҥi thӏ trưӡng vӟi nhӳng đӕi thӫ quen thuӝc.
Hҫu hӃt các doanh nghiӋp ViӋt Nam chӫ yӃu phҧi nhұp khҭu nguyên vұt liӋu
cho sҧn xuҩt. Ngay cҧ các sҧn phҭm xuҩt khҭu và các sҧn phҭm có sӵ tăng trưӣng cao
trong nhiӅu năm qua như: hàng dӋt may, da giày, chӃ biӃn thӵc phҭm và đӗ uӕng, sҧn
phҭm thép và kim loҥi màu, Ô tô, xe máy, hàng điӋn tӱ, sҧn phҭm nhӵa cũng phө
thuӝc nhiӅu vào nguӗn nguyên liӋu, bán thành phҭm nhұp khҭu. NhiӅu nhóm sҧn
phҭm có tӹ trӑng chi phí cho nguyên vұt liӋu chiӃm trên 60% giá thành sҧn phҭm như:
giҩy in, giҩy viӃt, phôi thép và thép cán, lӕp xe các loҥi ViӋc nhұp khҭu vӟi sӕ
lưӧng lӟn nguyên vұt liӋu cũng sӁ gây tác đӝng trӵc tiӃp tӟi tính chӫ đӝng cӫa các
doanh nghiӋp ViӋt Nam trong viӋc lұp kӃ hoҥch kinh doanh và tӟi giá thành do phө
thuӝc vào biӃn đӝng giá cҧ nguyên liӋu nhұp khҭu, biӃn đӝng tӹ giá hӕi đoái Ngoài
ra, viӋc phҧi nhұp khҭu các nguyên liӋu phөc vө sҧn xuҩt trong nưӟc cũng sӁ làm.
phát sinh thêm nhiӅu khoҧn chi phí khác như, chi phí vұn chuyӇn, chi phí các thӫ tөc
hҧi quan, chi phí cҧng, chi phí bҧo hiӇm
Cũng theo cuӝc điӅu tra trên có tӟi 29% doanh nghiӋp trong sӕ 300.000 doanh
nghiӋp vүn sӱ dөng trên 40% nguyên, phө liӋu nhұp khҭu, thұm chí có ngành còn sӱ
dөng tӟi 70-80% nguyên, phө liӋu nhұp khҭu. Chi phí đҫu vào cӫa các doanh nghiӋp
cao hơn 30-50% so vӟi các đӕi tác ASEAN, cao hơn 50% so vӟi mӭc trung bình cӫa
thӃ giӟi. Chi phí đҫu vào có xu hưӟng tăng theo thӡi gian, tăng 33,4% tӯ năm 1996
đӃn nay. Vì vұy tӍ lӋ giá trӏ gia tăng trong hàng hoá xuҩt khҭu cӫa các doanh nghiӋp ӣ
ViӋt Nam đưӧc đánh giá thҩp. Trong xu thӃ giҧm giá hàng hoá xuҩt khҭu công nghiӋp
cӫa thӃ giӟi, viӋc giӳ thӏ trưӡng trong nưӟc và mӣ rӝng thӏ trưӡng cho hàng xuҩt khҭu
cӫa các doanh nghiӋp ViӋt Nam đӭng trưӟc thách thӭc lӟn.
1.1.2. Chi phí trung gian :
Chi phí trung gian cӫa các doanh nghiӋp ViӋt Nam cũng cao hơn mӭc trung
bình cӫa các doanh nghiӋp khác thuӝc các nưӟc trong khu vӵc. Chҷng hҥn cưӟc điӋn
thoҥi quӕc tӃ đang ӣ mӭc rҩt cao so vӟi các nưӟc trong khu vӵc, nӃu lҩy Nhұt Bҧn
làm ví dө là điӇm gӑi đӃn thì cưӟc tӯ ViӋt Nam cao gҩp 3,5 lҫn so vӟi Inđônêxia, gҩp
TiӇu luұn môn hӑc : Quҧn trӏ doanh nghiӋp nhұp môn
Đoàn Công Cưӡng MSSV:0512009 Năm hӑc 2010 Page 13
3 lҫn so vӟi Thái Lan và gҩp 10 lҫn so vӟi Xingapo, chi phí vұn hành cҧng đҳt gҩp hai
lҫn ӣ Băng Cӕc. Theo thӡi gian, chi phí trung gian cũng tăng. Theo sӕ liӋu thӕng kê
mӟi đây cho thҩy tiӅn công tăng 75%, thuӃ sӱ dөng đҩt tăng 90,9%, ngoҥi tӋ tăng
20,2%, xăng dҫu tăng 42,8%, nưӟc tăng 130%, điӋn tăng 37,5%. Chi phí dӏch vө hҥ
tҫng phөc vө sҧn xuҩt công nghiӋp như: điӋn, viӉn thông, cҧng biӇn, vұn tҧi ӣ ViӋt
Nam cũng đưӧc đánh giá là cao hơn mӭc trung bình cӫa các nưӟc trong khu vӵc
Chҷng hҥn, cưӟc viӉn thông quӕc tӃ ViӋt Nam cao hơn so vӟi các nưӟc trong khu vӵc
tӯ 80% - 50% (Thái Lan, Malaixia, Inđônêxia, Singapo), cưӟc vұn tҧi đưӡng biӇn
container cao hơn 40% - 50% so vӡi Malaixia và Singapo. Theo thӕng kê sơ bӝ, ngoài
các khoҧn chi phí cho dӏch vө vұn tҧi và chi phí thông thưӡng khác, mӝt doanh nghiӋp
trong quá trình xuҩt nhұp khҭu hàng hóa qua đưӡng biӇn hoһc đưӡng hàng không phҧi
chӏu thêm khoҧng 20 loҥi phí khác, vӟi cách tính phí cũng khác nhau ӣ mӛi cҧng và
mӛi đҥi lý vұn tҧi (ví dө như: phí đҥi lý, phí dӥ hàng, phí nâng hҥ và chuyӇn bãi
container, phí lưu kho bãi ). Tҩt cҧ các khoҧn chi phí này đӅu có ҧnh hưӣng rҩt lӟn
tӟi chi phí sҧn xuҩt, giá thành sҧn phҭm và sӭc cҥnh tranh cӫa sҧn phҭm cũng như
doanh nghiӋp.
Ngoài ra còn thêm các khoҧn tiӅn tiêu cӵc phí khác cũng làm tăng chi phí trung
gian cӫa các doanh nghiӋp. NӃu đӕi chiӃu vӟi bҧng chi phí đҫu tư cӫa các nưӟc trong
khu vӵc thì chi phí trung gian tҥi ViӋt Nam tương đӕi cao.
1.2. C̩nh tranh v͉ giá:
Tӯ năm 1996 đӃn nay, tӹ lӋ tăng giá đҫu ra là 22,82%, tӹ lӋ tăng này còn thҩp.
Nhӳng năm qua, các doanh nghiӋp ViӋt Nam vүn chiӃm mӝt thӏ phҫn ít ӓi trên thӏ
trưӡng, chӫ yӃu là cҥnh tranh trong nưӟc. Doanh nghiӋp ViӋt Nam kinh doanh chӫ
yӃu là các mһt hàng tiêu dùng như lương thӵc, thӵc phҭm, đӗ uӕng, giày dép«HiӋn
nay, giá cҧ các mһt hàng này có xu hưӟng giҧm.
Đӕi vӟi mӝt sӕ mһt hàng xuҩt khҭu, giá cҧ thҩp hơn nhiӅu so vӟi giá thӏ trưӡng
thӃ giӟi. Đây không phҧi do các doanh nghiӋp ViӋt Nam hҥ thҩp giá đӇ cҥnh tranh mà
không thӇ bán đưӧc cao hơn hoһc bҵng so vӟi các doanh nghiӋp nưӟc ngoài. Trong
cùng mӝt thӡi điӇm, cùng phҭm cҩp, chҩt lưӧng, cùng thӏ trưӡng nhưng giá cҧ hàng
hóa cӫa ta lҥi thưӡng thҩp hơn. Sӵ mҩt giá này do nhiӅu nguyên nhân, trong đó phҧi
kӇ đӃn uy tín, chҩt lưӧng và hiӋu quҧ quҧn lý bán hàng cӫa doanh nghiӋp. Các hàng
hóa thuӝc loҥi này thưӡng là do tұn dөng đưӧc ưu thӃ vӅ sӕ lưӧng lao đӝng và giá lao
đӝng rҿ, ví dө như gҥo. Chҩt lưӧng gҥo ViӋt Nam ngày càng tăng. HiӋn nay ViӋt Nam
là nưӟc xuҩt khҭu gҥo lӟn đӭng thӭ hai trên thӃ giӟi, vӟi sӕ lưӧng lӟn nhưng gҥo ViӋt
Nam vүn chưa đưӧc ưa chuӝng tӟi mӭc có thӇ tăng giá so vӟi các nưӟc khác
1.3. Ch̭t lưͫng:
HiӋn nay các doanh nghiӋp ViӋt Nam có mӝt sӕ mһt hàng đҥt chҩt lưӧng cao
không thua kém gì hàng ngoҥi nhұp mà lҥi có giá thҩp so vӟi nhӳng hàng hóa cùng
loҥi do nưӟc ngoài cung cҩp như vҧi, giày dép«ĐiӅu này làm cho ngưӡi tiêu dùng
phҩn khӣi, yên tâm, tӵ hào. Đây là đӝng lӵc quan trӑng đӇ thúc đҭy các nhà sҧn xuҩt
TiӇu luұn môn hӑc : Quҧn trӏ doanh nghiӋp nhұp môn
Đoàn Công Cưӡng MSSV:0512009 Năm hӑc 2010 Page 14
không ngӯng hoàn thiӋn, nâng cao chҩt lưӧng sҧn phҭm«tăng khҧ năng cҥnh tranh,
thúc đҭy kinh tӃ phát triӇn mӝt cách mҥnh mӁ bӅn vӳng.
Tuy nhiên, còn không ít sӕ sҧn phҭm hàng hóa cӫa doanh nghiӋp giá thành cao
mà chҩt lưӧng kém, không әn đӏnh, nhiӅu khi mang tính chҩt như mӝt thӫ đoҥn lӯa
dӕi khách hàng. Nhӳng lô hàng sҧn xuҩt lҫn đҫu thì chҩt lưӧng không thua kém gì
hàng ngoҥi nhұp nhưng nhӳng lô hang vӅ sau chҩt lưӧng kém dҫn, hư hӓng nhanh,
điӅu đó khiӃn cho không ít ngưӡi tiêu dùng nghi ngӡ chҩt lưӧng hàng hóa cӫa các
doanh nghiӋp này. Chúng ta dӉ dàng nhұn thҩy điӅu này trong mӝt sӕ mһt hàng trong
tiêu dùng sinh hoҥt hàng ngày thưӡng gһp như linh kiӋn ӕc vít (thuӝc loҥi linh kiӋn
đơn giҧn dùng khoҧng 3 đӃn 5 tháng thì hoen gӍ«) đӃn các sҧn phҭm công nghӋ cao
như nhiӅu máy móc, đӝng cơ do mӝt sӕ doanh nghiӋp ViӋt Nam chӃ tҥo đӅu không
bӅn, hay hư hӓng, tӕn kém nhiên kiӋu; xe máy lҳp ráp trong nưӟc chҩt lưӧng chưa әn
đӏnh. Ngoài ra còn nhӳng sҧn phҭm hàng hóa mà các doanh nghiӋp ViӋt Nam chưa
thӇ sҧn xuҩt đưӧc mà có sҧn xuҩt đưӧc thì cũng chưa thӇ cҥnh tranh trên thӏ trưӡng
như các thiӃt bӏ, linh kiӋn dùng trong xӱ lý kӻ thuұt cao«
HiӋn nay ta nhұn thҩy rҵng tәng kim ngҥch xuҩt khҭu hàng hóa cӫa các doanh
nghiӋp ViӋt Nam có tăng nhưng vүn không thӇ nói là khҧ năng cҥnh tranh cӫa hàng
hóa cӫa hӑ tăng. ĐiӅu này thӇ hiӋn rõ ӣ cơ cҩu mһt hàng xuҩt khҭu chӫ yӃu là nguyên
liӋu thô và hàng gia công chӃ biӃn, tӹ lӋ xuҩt khҭu trӵc tiӃp chưa nhiӅu. Do vұy phҫn
giá trӏ gia tăng thҩp và phҧi chӏu nhiӅu thua thiӋt vӅ lӧi nhuұn. Năm 2001 tӹ lӋ dҫu thô
xuҩt khҭu chiӃm 25%, tӹ lӋ hang xuҩt khҭu qua chӃ biӃn có giá trӏ, chҩt lưӧng cao rҩt
thҩp. ĐiӅu đó chӭng tӓ chӫ yӃu vүn chӍ là phát triӇn theo chiӅu rӝng, tăng cưӡng khҧ
năng khai thác tài nguyên đӇ xuҩt khҭu. Các sҧn phҭm cӫa doanh nghiӋp ViӋt Nam có
đһc điӇm là: yӃu tӕ tư bҧn vӕn trong cҩu thành sҧn phҭm thҩp, hàm lưӧng tri thӭc và
công nghӋ trong sҧn phҭm không cao, chӫ yӃu dӵa vào yӃu tӕ lao đӝng (gҥo, thuӹ
sҧn) hoһc điӅu kiӋn tӵ nhiên, chҩt lưӧng sҧn phҭm chưa thӵc sӵ có ưu thӃ rõ rӋt trên
thӏ trưӡng thӃ giӟi, năng suҩt lao đӝng thҩp. Tính đӝc đáo cӫa sҧn phҭm không cao,
trӯ sӕ ít sҧn phҭm mang đұm bҧn sҳc tӵ nhiên và văn hóa đһc thù như hàng thӫ công
mӻ nghӋ các sҧn phҭm khác còn lҥi hҫu như luôn đi sau các nưӟc khác vӅ kiӇu
dáng, tính năng, thұm chí nhiӅu sҧn phҭm tiêu dùng và công nghiӋp lҥc hұu so vӟi thӃ
giӟi nhiӅu thӃ hӋ, giá trӏ gia tăng sҧn phҭm trong tәng giá trӏ cӫa sҧn phҭm nói chung
còn thҩp hơn nhiӅu so vӟi mӭc trung bình cӫa thӃ giӟi.
Mӝt trong nhӳng nguyên nhân cơ bҧn cӫa tình trҥng trên là nhiӅu doanh nghiӋp
chưa áp dөng mӝt hình thӭc quҧn lý chҩt lưӧng hӧp lý, chúng ta thưӡng nhìn nhұn và
khai báo sai sӵ thұt, chưa thұt sӵ chú trӑng đi sâu vào hiӋu quҧ, chҩt lưӧng công viӋc.
Mӝt nguyên nhân nӳa là sӵ bӟt xén trong các dӵ án đҫu tư, các nhân viên trong doanh
nghiӋp cӕ tình khai báo tăng chi phí đӇ thu lӧi cho cá nhân.
2. Thӵc trҥng vӅ các yӃu tӕ nguӗn lӵc cҩu thành năng lӵc cҥnh tranh cӫa
doanh nghiӋp ViӋt Nam :
2.1. Khoa h͕c và công ngh͏:
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét