HẬU LIÊU TRAI (Toàn tập)

Chi bằng cứ thuận thiên mệnh, việc đến lúc nguy sẽ có cách giải . Xin chàng và tiểu cô hãy
yên lòng chờ đợi.
Khản không nghe. cứ áo quần tề chỉnh đến nhà lão Ngưu để mượn tiền. Quả nhiên đúng
như lời tiên liệu của Bạch nữ . Khản bị lão Ngưu phũ phàng từ chối. Chàng ôm hận lủi thủi
trở về nhà, thì lại gặp viên nã thuế đứng chờ ở cửa. Y trông thấy Khản thì lập tức lớn giọng
hạch sách , núm chặt lấy chàng, không chịu thả ra.
Khản hết lời biện giải, phân trần rồi mời y vào ngồi trong nhà.
Sau đó, chàng vào trong phòng cùng vợ và em bàn cách đối phó. Bạch nữ hỏi:
- Thuế đòi bao nhiêu ?
Khản đáp:
- Cả số thuế thiếu năm trước là hơn ba lạng.
- Thiếp lại cứ tưởng nợ ngàn , nợ vạn, chỉ ngần ấy có gì mà không trả nổi . Làm thiếp tốn
mất mấy ngày phân vân tính toán. Ở dưới viên gạch. nằm về góc phía Bắc của miếu thổ
địa, thiếp có dấu một chum bạc, chàng hãy đến đó đào lên mà lấy trả tiền thuế, vẫn còn dư
nhiều để làm kế sinh nhai.
Bất ngờ được nghe Bạch nữ nói như thế, Khản hết sức mừng rỡ, nhưng rồi lại ngờ cho đó
chỉ là những lời nói bông lơn của vợ. Em chàng phải thúc dục:
- Chuyện mười xấp vải lúc trước đã đúng , thì lần này chắc cũng không phải sai đâu. Anh
nên đi ngay đi. đừng chậm trễ do dự nữa.
Khản bèn leo qua bức tường sau nhà , vội vàng đến thẳng miếu thổ địa , đào chỗ viên gạch
mà vợ chàng đã chỉ, thì quả nhiên đào được một cái chum bằng đất nung đen. Mở nắp ra
coi, thấy đầy ấp trắng xóa những thỏi bạc. Khản mừng cuống lên như học trò nghèo đi thi
trúng tuyển, vội vã trụt bỏ hết áo quần ra gói bạc lại , rồi vác lên vai , tông ngồng trở về
nhà , trả đủ số cho viên lại dịch đến nã thuế, còn đãi y một bữa no say.
Số bạc còn lại. Khản đem đổi được trăm lượng vàng bèn tậu ruộng , cất nhà, mỗi ngày một
giàu. Việc buôn bán nhất nhất đều nghe lời vợ . Trong vòng có hai năm, lãi bồi lãi Khản
trở thành người giầu có nhất làng.
Bạch nữ thấy Khản thường nghĩ ngợi về chuyện không có con kế tự, thì lấy làm không vui,
bảo Khản rằng:
- Chàng vừa mới được no cơm ấm áo là đã nghĩ ngay đến chuyện lấy vợ bé. Người đâu sao
bạc bẽo thế!
Khản đáp:
- Chẳng phải là ta phụ tình nàng đâu, chỉ vì sợ đời ta hết rồi, sẽ không có người lo lắng
hương hỏa cho tổ tiên mà thôi.
- Nếu muốn vậy, xin chàng đừng lo nghĩ chi nhiều nữa, để thiếp sinh cho chàng một đứa
con vậy.
Khản cười cho là nàng đùa.
Tối hôm ấy, hai vợ chồng ngồi ở trong phòng, Bạch nữ dặn Khản là đừng đi ngủ trước, rồi
nàng lên giường, buông mùng một mình ở trong đó, miệng lảm nhảm một hồi. Chừng ăn
vừa xong một bữa cơm, thình lình Khản nghe có tiếng trẻ con oe oe khóc, rồi Bạch nữ đi ra
thay quần áo. bảo chàng:
- Chàng vào mà thăm con!
Khản vô cùng sợ hãi, mở màn ra coi, thấy một đứa con trai, quấn gọn trong chiếc tã, nằm ở
trên giường, mặt mũi xinh đẹp như một bức tranh.
Khản vừa mừng vừa lo. vội vàng báo cho người em gái biết. Em chàng cũng lấy làm hoan
hỷ, bèn đặt tiệc ngay ở trong phòng để ăn mừng. Bạch nữ sau khi sinh nở vẫn ăn uống cười
nói như lúc thường chẳng kiêng cữ gì.
Anh em Khản đều thầm cho lạ lùng, bèn đặt tên cho đứa bé là Dị Sinh .
Cùng ấp với Khản, có một người phú hộ họ Lưu, gia tư cực vạn. Ông ta có người con tên
là Tuyền , là học trò Quốc Học ở kinh sư. đã hai mươi tuổi mà chưa có vợ, nghe đồn em
Khản là người vừa dẹp vừa hiền thục , bèn nhờ mai mối đến hỏi.
Khản định nhận lời, nhưng Bạch nữ hết sức ngăn cản, cho là không nên.
Khản nói:
- Người ta là gia đình hào phú, lại trọng lễ nghĩa. Tuyền cũng là người thiếu niên anh tuấn
thực thà, tiểu cô về làm dâu nhà ấy cũng là xứng đáng, sao khanh lại cản trở?
Rồi không nghe, cứ tự ý gả em cho nhà họ Lưu. Bạch nữ đành thở dài, bảo Khản:
- Vợ chồng là duyên số trời định. Cưỡng lại, chỉ chuốc lấy những điều không may mà thôi.
Họ Lưu với thiếp trước từng có hiềm khích với nhau. Nay dù là thân tộc, thiếp cũng tránh
vậy, nếu Tuyền đến chơi, đừng để cho Tuyền gặp mặt thiếp, bằng cố ép. Ắt sẽ sinh ra tai
họa. Xin chàng nhớ kỹ, đừng quên .
Chừng đến khi em Khẩn lấy Tuyền rồi. thì vợ chồng hòa mục, rất là êm ấm.
Tuyền vẫn nghe đồn Bạch nữ là người nhan sắc diễm kiều, lòng muốn đến gặp. Tuyền đã
nhiều lần xin với Khản, đều không được Khản đồng ý, bèn mưu tính với vợ đặt tiệc rượu
mời Khản đến ăn, rồi thừa cơ đi tiểu, một mình lén đến nhà Khản.
Khi tuyền đến nơi. gặp đúng lúc Bạch nữ đang cho con bú ở sân.
Tuyền đường đột tìm đến chắp tay vái chào, khiến cho Bạch nữ bị bất ngờ không kịp né
tránh, vội vã đưa tay áo lên che mặt, đứng sững sờ bất động.
Tuyền nhìn kỹ nàng một hồi lâu, bỗng tỏ ra kinh hoàng sợ hãi: hoảng hốt ba chân bốn cẳng
chạy một mạch về nhà. Về đến nhà, sắc mặt hãy còn tái xám như tro. Hai anh em Khản đều
ngạc nhiên, gạn hỏi duyên cớ, Tuyền phải trấn tĩnh một lúc thật lâu, mới lấy lại tinh thần,
quay ra hỏi lại Khản rằng:
- Tẩu tẩu là con gái nhà ai? Huynh đệ và tẩu tẩu lấy nhau được mấy năm rồi. Trong chuyện
này có nhiều điều quái dị, xin huynh cho đệ biết cặn kẽ, đừng dấu diềm chi cả . Mới đầu
Khản còn chống chế, che đậy, không muốn nói thực. Tuyền thấy vậy, mới nghiêm sắc mặt,
trịnh trọng bảo với Khản rằng:
- Anh em trong nhà, là tình chí thân cốt nhục, huynh đừng dấu diếm . Sỡ dĩ đệ nằng nặc mà
cật vấn huynh như vậy là có thâm ý cả. Sao huynh lại coi đệ là người xa lạ đến thế .
Em Khản đã lâu, vốn cũng có bụng nghi ngờ, nay nghe chồng nói thế , thấy cũng hữu lý,
bèn hùa thêm vào.
Khản bất đắc dĩ đành phải thú thực. Tuyền nói:
- Như thế là huynh gặp hồ ly rồi đấy .
- Làm sao mà hiền đệ biết ?
Tuyền bèn kể :
- Chẳng dấu gì huyng cả . Ðã lâu đệ vốn có hâm mộ tẩu tẫu là người hiền thục , trong bụng
vẫn áy náy là không được kiến diện bao giờ. Lúc nãy mời huynh đến ăn, chỉ cột để giữ
huynh lại đây, rối đệ một mình thừa cơ đến bái phỏng tẩu tẩu. Chừng đến nhà huynh, thì
lại gặp tẩu tẩu ở ngoài sân. Ðệ không ngờ tẩu tẩu lại xinh đẹp đến thế, nên cố ý nhìn kỹ, té
ra, chẳng phải ai xa lạ, tẩu tẩu chính là kẻ đã từng gieo tai họa cho đệ.
Nguyên trước đây ba năm, một hôm đi ra đồng thăm mộ, giữa đường gặp mọt người con
gái rất đẹp, bụng có ý yêu thầm. Chẳng ngờ, lúc về đến nhà đã thấy cô ta ở trong phòng.
Nàng tự giới thiệu là họ Bạch, cùng đệ vốn có mối duyên tiền kiếp. Lúc đó, đệ sướng đến
tê người, chẳng cố kỵ chi cả , bèn cùng nàng gần gũi giao hoan.
Ðược gần hai tháng , người đệ cứ mỗi ngày một hao mòn gầy guộc. Cha mẹ đệ biết là bị
chồn ám, tìm trăm phương nghìn kế chữa trị mà chẳng khỏi . Sau phải đem lễ vật đến cầu
phép của đạo sĩ họ Phương ở Sơn Ðông. Ðược đạo sĩ trao cho hai lá bùa, trên viết chữ đỏ,
dặn về nhà thì đốt một là ở giữa trung đường, còn một lá thì lên cất giữ cẩn thận, vài năm
sau sẽ có cơ hội dùng Cha mẹ đệ ngay ngày hôm ấy làm theo lời dạy của đạo sĩ . Ðệ thấy
một ông thần, to lớn như những ông tượng bằng đất ở trong các miếu, xông vào trong
phòng lùng bắt người con gái. Nàng sợ hãi hoảng hốt, tóc tai rối bời, độn theo gió đào tẩu,
bị vị thần đuổi theo truy nã. Về sau không trở lại nữa. Hôm đó chính là ngày huynh gặp tẩu
tẩu. Ðệ biết, trong việc gối chăn, huynh rất yêu thương mê đắm tẩu tẩu , tất sẽ không tin lời
nói của đệ. Dù lá bùa kia vẫn còn không đủ làm bằng cớ. Tuy nhiên giả như tẩu tẩu là hồ ly
thì người thường phát ra một mùi dị hương nồng nàn kỳ lạ, và hay kín đáo đưa tay nắn đốt
xương cùng ở đít, không để cho ai sờ tới. Nếu quả đúng như thế, thì tẩu tẩu là hồ ly không
sai.
Khản nghe lời Tuyền kể chỉ há hốc mồm, trợn mắt ngạc nhiên, muốn nói mà không nói
được.
Em Khản nói:
- Việc tẩu tẩu có thường sờ đốt xương cùng hay không thì em không được biết. Duy mùi dị
hương thì có thật . Xin anh tính kế sớm đi, đừng để chuyện xẩy ra, sau hối không kịp.
Khản ngẩng mặt lên trời thở dài:
- Cứ như lời em nói, thì vợ ta là hồ ly không còn nghi ngờ gì nữa. Nhưng từ ngày lấy nhau,
gia đình ta nhờ nàng mà giàu có ấm no. Con ta nhờ nàng mà có người nuôi nấng, em cũng
nhờ nàng mà lấy được tấm chồng tử tế. Ơn của nàng đối với họ Vương ta thật là to lớn.
Người ta bảo rằng " Lấy đức báo oán , chứ không lấy oán báo đức" . Huống hồ, nàng lại là
người yêu hiền thục, chẳng có gì độc hại.
Dù rằng có khác loài đi nữa, nỡ nào mà bỏ nàng cho đành. Thôi ! Thôi ! anh xin hai em
đừng nói những lời bất nhẫn như vậy nữa. Anh không nghe đâu.
Tuyền cố khuyên:
- Con ong nó còn có nọc độc, huống hồ ly là loài yêu mị . Huynh như chẳng nghe lời
chúng em, thì huynh chỉ có một con đường duy nhất là tử lộ mà thôi.
Sau khi Khản ra về , người em gái trong lòng không yên, lén đem lá bùa của chồng đem
đốt ở trước cửa buồng nhà Khản. Khoảng khắc, nổi lên mặt trận cuồng phong dữ tới, rồi
Bạch nữ từ trong chạy ra , được vài bước thì té xuống đất, hóa thành một con chồn đen
chạy lung ra cỗng đào tẩu, đằng sau có một cơn lốc xoáy đuổi gấp theo, nhanh như điện
chớp, phút chốc không còn thấy hình tích gì nữa.
Khản được tin, tinh thần chấn động, khóc rống lên thảm thiết.
Mấy ngày sau chẳng ăn uống gì, cứ tưởng niệm đến Bạch nữ rồi bi phẫn mà chết.
Còn lại một mình Dị Sinh mà thôi.
Hết chuyện Vương Khản - Hậu Liêu Trai
Xem chuyện Dị Khuyễn
Hậu Liêu Trai - Hòa Bang Ngạch Phạm Xuân Hy
dịch
Dị Khuyễn
Có vị thiếu niên tập tước Hầu nọ, tuổi mới mười bảy mà phong tư mỹ mạo, mặt đẹp như
ngọc. Anh chàng có thú mê đá gà và nuôi chó săn. Trong nhà có sẵn một con chó vàng, rất
được chàng yêu thích, vẫn cùng chàng cùng ăn cùng ngũ .
Một ngày mùa Hạ, Hầu dắt chó theo lối Ðông môn ra ngoài thành dạo chơi. Thình lình, trời
đổ mưa, lũ lụt, chàng phải vào núp dưới cửa một ngôi cổ mộ. Trước cửa, nước ngập đến
vài ba mẫu, trông xa chỉ thấy cỏ lau nghiêng ngả bình bồng.
Hầu ngồi chưa yên chỗ, thì có ba gã côn đồ ác thiếu, đứa mang chim ưng, đứa đeo cung
tiễn, từ đâu tiến lại.
Bọn chúng nhìn thấy Hầu, ghé tai nhau thì thầm những gì không nghe rõ.
Hầu vốn trắng trẻo , mắt bồ câu, trông khả ái dễ yêu. Một trong ba đứa côn đồ, nhìn thấy
chàng bèn cao hứng nhanh miệng buông ra mấy lời trêu chọc.
- Ðen thì đen như sắt, hồng thì hồng như tuyết, trắng thì trắng như tuyết
Hai đứa kia cùng tùy thanh phụ họa , rồi nhìn nhau cười khoái trá. Hầu nhà tuy đã suy vi ,
nhưng vốn giòng dõi thế phiệt, nên bình thời ít ra khỏi cửa , chỉ ở trong nhà đọc sách, lại
thêm tính tình yếu đuối, cô lẻ. Khi nghe bọn côn đồ buông lời bất nhã , biết ngay chúng
không phải bọn người lương thiện, lòng thật lo lắng, muốn liều đội mưa bỏ chạy, nhưng
chàng bị ba đứa côn đồ ra sức cản lại, không cho đi .
Chàng thế quẫn, mới hỏi:
- Mấy người định làm gì ta đây
Cả ba đứa côn đồ đều nhăn nhăn nhở nhở, mặt dầy mày dạn, không nói năng gì. Một đứa
ôm chặt lấy chàng. Một đứa đưa tay sờ lần mò mẫm khắp người . Một đứa hôn vào mặt
chàng chầm chập.
Hầu biết là ba đứa côn đồ này đã quen thói lưu manh, cố sức dẫy dụa chống trả.
Con hoàng khuyển của chàng thấy chàng bị như vậy, liền xông vào cắn bọn côn đồ để cứu
chủ. Cả ba đứa sợ chó cắn, vội vàng buông Hầu ra. Giữa lúc chàng tưởng được thoát nạn,
thì chính lại tên côn đồ đã buông lời bất nhã, lượm một viên đá thật to, ra sức thẳng cánh
ném vào đầu con hoàng khuyển.
Chỉ nghe được hai tiếng kêu ẳng , ẳng thảm thiết, con vàng đã nằm im bất động dưới đất.
Hầu thấy bọn côn đồ giết mất con chó yêu của chàng, bèn khóc rống lên:
- Vàng ơi ! Vàng ơi! Tại sao bọn ngươi lại giết chết con vàng của ta.
Ba tên côn đồ chẳng cần giải thích gì, vội vội vàng vàng xúm nhau lột phăng hết áo quần
của Hầu ra. Chỉ một thoáng, trên người Hầu không còn một mảnh vải, trần như nhộng. Bọn
chúng lại dùng thừng cột chân cột tay Hầu rồi đẩy Hầu nằm giữa một bụi cỏ, tính dở trò
dâm đảng.
Hầu chỉ còn biết gào khóc, lăn lộn để chống đỡ.
May sao, lúc đó có mấy người lính thuộc lục doanh binh cưỡi ngựa từ trong rừng đi tới, ba
tên côn đồ vội vã hò nhau bỏ chạy.
Những người lính lục doanh đến chỗ Hầu đều xuống ngựa, cởi trói cho chàng, hỏi han
nguyên ủy.
Ai nấy đều tỏ ý thương hại Hầu , giúp chàng mặc lại y phục, rồi đưa về nhà.
Con vàng bị đánh ngất đi từ nãy, giờ cũng tỉnh lại, cà thọt chạy theo đằng sau Hầu. Nhưng
về nhà được vài ba hôm, con vàng bỏ ăn bỏ uống, vết thương ác hóa mưng mủ rồi chết.
Hầu đau lòng khóc thương thảm thiết , lại chẳng đành đem chó vứt đi, mới lấy táng lễ của
người chết, chôn con vàng ở ngay sau vườn nhà mình, rồi thắp hương khấn vái, cầu chúc
như đối với một người bạn thiết.
Ðêm ấy, Hầu nằm ngủ, lòng đau như dao cắt, trằn trọc không sao chợp mắt được, đầu óc
mông lung thiếp đi, mộng thấy con vàng về đùa vui với chàng như lúc còn sống.
Nó bảo:
- Chủ nhân đối đãi với tôi quá tử tế , ân dầy nghĩa trọng ấy nguyện xin có ngày báo đáp.
Từ nay chủ nhân có đi đâu, tất phải tiểu tâm đề phòng , nhưng đừng lo lắng quá . Giả như
có chuyện gì nguy hiểm. tôi sẽ đến cứu chủ nhân.
Nói xong thì biến mất.
Hầu tỉnh dậy , lòng còn nhớ rõ lời chó .
Một hôm , Hầu có việc phải xuống Thông Châu. Lúc trở về , thuê thuyền theo lối Ðại
Thông Hà để đi cho nhanh. Không ngờ, lại gặp phải ba tên côn đồ ngày nào. có thêm hai
tên đồng bọn nữa, cũng xuống cùng thuyền. Chúng thấy Hầu, đều đưa mắt nhìn chàng cười
gian trá , khiến chàng vô cùng lo sợ .
Thuyền đến Áp Thượng thì đình lại. Hành khách đều lên bờ. Tứ tán mỗi người một đường.
Riêng Hầu vì sợ hãi, hoảng hốt không biết đi đâu, bèn vội vã lẩn trong đám đông, đến núp
dưới một ngôi đình, lén nhìn bọn côn đồ đi đã xa, chàng mới rẽ vào một con đường nhỏ
vừa vắng vẻ, vừa vên tĩnh mà đi.
Ði chừng được già một dặm, thình lình Hầu lại thấy ba tên côn đồ từ ruộng lúa hiện ra.
Chúng bắt được chàng, ép chàng phải rẽ vào lối vắng vẻ không có bóng người, và lấy một
nắm rẻ rách nhét kín miệng Hầu lại, sau đó mới lột hết áo quần chàng ra. Chỉ một thoáng,
người Hầu đã lại trần như nhộng.
Gã côn đồ lẻo mép ý muốn dở trò bất quĩ .
Thình lình , xuất hiện một con chó cực lớn, nhảy qua bức tường đổ, lao tới cắn vào hạ bộ
tên côn đồ. Chỉ nghe gã kêu được một tiếng: "ối ! " rồi ngã lăn đùng ra chết. Sau đó chó lại
quay sang tấn công hai tên côn đồ khác. Một đứa bị nó cắn mất một bọng chân. Còn tên kia
bị mất một mảng mông .
Nhờ chó cứu, Hầu may mắn thoát nạn, mặc lại quần áo , giày dép , rồi cứ theo đường dưới
ruộng mà chạy . Thấy con chó cũng chạy cùng hướng với mình, Hầu vừa theo phía sau vừa
hô gọi:
- Vàng ơi ! Vàng ơi !
Chừng đến một ngôi nhà tranh. con chó đội nhiên lăn quay ra chết dưới chân bờ rào.
Hầu hổn hển tới nơi , nhìn xem. Té ra không phải chó của chàng. Chỉ là một con chó vàng
già chết bệnh. Lòng ngơ ngẩn không rõ đầu đuôi nguyên cớ ra sao.
Một bà lão dang quét thóc ngoài sân, cười bảo Hầu:
- Ðó là con chó nhà lão. Bệnh cả nửa năm, mới chết đêm qua, chưa kịp chôn. Chú em đứng
nhìn chi vậy, không ngại mùi hôi hám tanh tưởi à ?
Hầu chỉ ậm ừ khe khẽ đáp lại , lòng buồn tha thiết rồi quay trở về nhà.
Ðêm ấy, chàng mộng thấy con hoàng khuyển hiện đến bảo chàng:
- Chủ nhân ơi! ân xưa nghĩa cũ chưa đủ báo đền. Chỉ cầu sao Ðức Diêm Vương xét thấu
lòng trung thành của tôi đối với chủ nhân mà cho tôi được thác sinh làm người, thì sau này
ắt cũng có ngày gặp gỡ. Nay tới xin từ giã chủ nhân.
Nói xong, hai hàng châu lệ đầm đìa, liên tiếp hướng về Hầu khấu đầu mấy cái rồi biến mất.
Riêng Hầu, lòng thâm cảm tấm tình của con nghĩa khuyển, ghi nhớ ngày chết của nó, cứ
mỗi luân lại đến trước mồ, bày hương hoa cúng tế, mãi đến tận ngày nay.
Còn ba đứa côn đồ, sau này hai đứa thành phế nhân. Ðứa bị mất hạ bộ, chỉ qua rnột đêm
thì chết.
Câu chuyện trên đây, ông Ân Mậu Tiên là nội huynh của Hầu biết rất rành.
Khi Hầu tập tước được ba năm, ta cũng từng được gặp khi đến ăn cỗ ở nhà ông Ân Mậu
Tiên.
Thật là một con người đáng quí.
Hết chuyện Dị Khuyễn - Hậu Liêu Trai
Xem chuyện Ðàm Cửu
Hậu Liêu Trai - Hòa Bang Ngạch Phạm Xuân Hy
dịch
Ðàm Cửu
Ðàm Cửu là con một nhà bán hoa ở Bắc Kinh. Một hôm, Cửu vâng lời cha mẹ đi thăm một
người thân tộc sống ở Yên Giao, ngoại ô phía Ðông thành phố. Lúc chàng cưỡi ngựa ra
khỏi cổng thành, thì trời đã về chiều.
Giữa đường, chàng gặp một bà lão, áo quần chắp vá, cưỡi một con bạch mã, yên cương rất
là hoa lệ, đi cùng đường với Cửu khi trước, khi sau.
Bà lão hỏi Cửu:
- Cậu Hai đi đâu đấy ? Cửu cho bà lão biết là mình đi ra ngoại ô thăm người nhà .
Bà lão nói:
- Từ đây đến Yên Giao, còn cả mười dặm nữa. Ðường nhiều chỗ lầy lội không dễ đi đâu,
cậu Hai không nghe người ta nói hay sao? Vả, bây giờ chuông chùa đã đổ, trời đã xế
chiều , nơi đây lại hoang dã tịch liêu chắc gì cậu sẽ không gặp đạo tặc cơ chứ ? Tệ xá cũng
gần đây, mời cậu ghé nghỉ đỡ đêm nay, mai dậy đi cho thư thả Lúc đó, trong lòng Cửu
cũng đã nơm nớp lo âu, nghe bà lão bàn như vậy thì chịu ngay.
Bà lão cho ngựa vượt lên trước. dẫn đường cho Cửu. Hai người đi theo một con lộ nhỏ
hoang vắng, chừng hơn hai dặm thì đến một khu rừng có ánh đèn thấp thoáng. Bà lão cầm
roi ngựa chỉ về hướng đó và bảo Cửu:
- Ðến nơi rồi!
Hai người buông cương cho ngựa chạy thẳng đến đấy.
Cửu thất có hai gian nhà thấp le tè lụp xụp, tường bằng đất cả , vừa tâm vai chàng.
Bà lão xuống ngựa, mở cửa mời Cửu vào. Chàng thấy trong nhà trống rỗng chẳng có đồ
đạc chi cả, ngoài chiếc đèn lồng treo trên vách tường. Một người thiếu phụ đang nằm ở
trên bục bếp, vạch ngực cho con bú. Bà lão bảo với thiếu phụ:
- Có khách đến chơi kìa. Dậy mau đi chứ!
Người con dâu từ từ đứng dậy, đưa tay vấn lại mái tóc . Ðứa bé đang bú, bị bỏ rơi, bật
khóc oe oe.
Bà lão bèn móc trong túi ra một chiến bánh nướng đưa cho nó , thì nó nín ngay không khóc
nữa.
Cửu thấy người thiếu phụ khoảng hai chục tuổi. Ðôi mắt ươn ướt như vướng lệ, trông sầu
thảm, u buồn, chẳng có gì là vui vẻ hoan lạc.
Bà lão lại bảo với người con dâu:
- Con đi đun nước pha trà, U đem trả ngựa rồi về ngay.
Nói xong thi ra ngoài cũng, giắt ngựa đi.
Người con dâu lấy một nhúm dạ châm vào đèn để lấy lửa . Bấy giờ Cửu mới để ý nhìn kỹ.
Nàng mặc một chiếc áo ngắn bằng vải bố màu hồng. Một chiếc quần cọc màu lục . Một
chiếc yếm che ngực màu lam. Ðôi hài thì chiếc cao chiếc thấp, cũ rách. Tất cả đều tệ nát,
để hở cả khuỷu tay , bắp chân và hai gót chân.
Cửu còn trẻ, nói năng chậm chạp, nên không thể hỏi han thiếu phụ nhiều hơn, nhưng trong
lòng thì âm thầm thương nàng vô hạn. Một lát sau, bà lão trở về bảo với Cửu:
- Lại đi trả ngựa lại cho chủ, để cậu phải ngồi một mình tịch mịch , ở trên ấy, nghe nói có
khách, cũng muốn mở tiệc khoản đãi cậu một bữa, nhưng tôi từ chối, lấy cớ là trời đã quá
trễ. Họ đều gởi lời hỏi thăm cậu đấy.
Cửu dạ, dạ, đáp lại.
Bà lão lại tiếp:
- Bôn trì suốt cả nửa ngày, chắc là cậu đói bụng lắm rồi . Con mau dọn cơm đãi khách đi.
U xuống cho lừa ăn.
Cửu nói:
- Quấy rầy cụ thế này , cháu thật chẳng yên lòng chút nào . Ngày mai lên đường nhất định
xin cụ cho cháu hoàn lại phí tổn.
Bà lão xua tay bảo chàng:
- Cậu đừng khách sáo nữa , ít thảo liệu cho lừa ăn có đáng gì! Rồi đi cho lừa ăn.
Một lát đã xong. Người con dâu cũng đã đem rượu và đồ nhậu ra bầy. Cửu thấy bát đĩa rất
là thô lậu , xấu xí. Lại phải bẻ cành cây để làm đũa, và dùng cái bồn để làm hồ đựng rượu.
Còn đồ nhắm tinh là thịt cá, nhưng nguội tanh, lạnh ngắt, Cửu không thể nào ăn nổi.
Bà lão bê đèn lại gần, khuyên mời Cửu uống chút rượu , nhưng chàng từ chối, nói là không
biết uống, bèn đem cơm lên. Cơm cũng nguội lạnh băng giá. Cửu cố gắng lắm mới ăn hết
một chén.
Chàng ăn xong thì người con dâu đến dọn dẹp , mang bát đĩa đi. Còn bà lão thì ngồi lại
đàm đạo với Cửu.
Một lát sau, người con dâu trở ra, nơi dưới ánh đèn bắt chấy cho con.
Cửu hỏi bà lão:
- Cháu nghe giọng nói của cụ , hình như không phải là người Bắc Kinh. Còn nương tử ,
quần áo, trang phục lại giống như người Mãn Châu, chăng hay thuộc bang tộc nào vậy ?
Bà lão đáp:
- Quả đúng như cậu nói. Tôi người phủ Phụng Dương, tỉnh An Huy, họ Hầu . Cái năm trời
làm mất mùa, tôi bỏ xứ, lưu ly trôi dạt đến Bắc Kinh, phải may thuê vá mướn cho người ta
để mưu sinh. Sau đó tôi cải giá, lấy một người nhà quê ở vùng này, tên là Hắc Tử, đã gần
ba chục năm, nay ông nhà tôi cũng đã già rồi. Tôi có hai người con , một gái một trai. Ðứa
con gái đã lấy chồng, còn.đứa con trai đi làm thợ nề ở trên tỉnh. Ông nhà tôi tuy tuổi già
sức yếu vẫn phải đến làm công trong một cửa tiệm, gánh nước rửa đồ cho người ta. Ngày
mai cậu đi qua đó, hễ thấy người nào có chòm râu bạc, da mặt nhăn nhúm như da gà , đàng
sau tai có một cái bướu to bằng quả trứng, chính là ông nhà tôi đấy. Còn đứa con gái này là
con dâu tôi họ Từ . Thật ra thì đi ở cho một nhà giàu ở trên kia. Chủ của nó là một vị Tham
Lãnh họ Ba, về hưu đã lâu. để cho con thừa tập chức vi. Chính là nơi tôi vừa đến mượn
ngựa để đi đấy .
Cửu nói.
- C háu thấy nhà cụ thanh bần, nghèo khổ , việc gì mà phải đãi khách một cách thịnh soạn
thế này ?
Bà lão cười, đáp:
- Khách đến bất thình lình , nhà lại nghèo, thì lẽ nào ho rnột tiếng mà thành cỗ ngay được?
Chẳng qua là gặp dịp tiết Trung Nguyên, nhà giầu trên ấy họ chiếu lê cho ít đồ ăn thừa.
Vừa rồi mạo muội mời cậu, thật là xấu hổ, đâu dám gọi là thịnh soạn! Cửu ngồi lâu cũng
cảm thấy mệt mỏi. Lại không tiện nằm xuống nghĩ , bèn lấy dọc tẩu và thuốc phiện ra hút.
Người con dâu thấy Cửu hút, chốc chốc lai liếc nhìn chàng, tỏ vẻ muốn xin được hút. Bà
lão chiều ý, bèn vỗ tay bảo với Cửu:
- Con dâu tôi thèm thuốc, đến chảy cả nước miếng kìa . Cậu có thể cho em nó vài điếu
được không ?
Cửu lấy một nang thuốc đưa cho người con dâu. Bà lão tiếp:
- Mấy lúc gần đây bần bách túng quẩn. Không có cái thứ này đã già nửa năm nay rồi, thì
lấy dọc với tẩu ở đâu ra !
Cửu bèn đưa nốt dọc tẩu của mình .
Người con dâu hút xong một điếu , tỏ vẽ rất khoan khoái. Mặt mày tươi tỉnh , rạng rỡ xinh
đẹp hẳn ra.
Bà lão nhìn thấy vậy , gật gật cái đầu , tỏ ý hài lòng,nói :
- Tôi sống đến nay đã hơn sáu chục rồi , chưa hề nếm thử cái thứ này lần nào. Thật không
biết mấy người ghiền, vì lẽ gì lại mê say đến thế ?
Cửu nói:
- Cháu cũng chẳng biết nữa , thứ này nếu không hút thì thôi, còn đã hút vào rồi thì một
phút cũng không rời ra được . Có thể bõ ăn chứ không thể nào bỏ hút được.
Bà lão nghe nói thế thì cười ha hả.
Cửu tiếp:
- Nếu nương tử đã thích hút , thì lần khác cháu sẽ mua cả thuốc và dọc tẩu đem đến, gọi là
có chút quà mọn để biếu nương tử.
Bà lão gật đầu , đồng ý .
Cửu ra ngoái đi tiểu. Thấy giải ngân hà lấp lánh ở mé trời Tây. Một vùng trăng bạc chênh
chếch núp sau những lùm cây đen xì. Chàng ước chừng là vào khoảng canh tư.
Bà lão từ trong nhà lớn tiếng nói vọng ra:
- Từ khi khách đến chơi, chưa hề lúc nào được thư thả, xin mời khách vào nhà nghỉ ngơi
cho khỏi mệt.
Cửu vào trong nhà, nói với bà lão:
- Cũng chưa trễ lắm , để cháu ngồi chuyện trò thêm chút nữa.
Cậu chẳng nên gắng gượng làm gì, ngày mai dậy còn phải lên đường Tôi lại có việc cần
nhờ cậu giúp, mong cậu lưu ý cho. Cửu nói:
- Cụ yên chí đi, cháu xin hết lòng?
Bà lão lại tỏ ra xấu hổ, nói:
- Nhà tôi nghèo túng quá. chăn mền chẳng có, khiến cho cậu phải chịu gò bó.
- Cụ cứ cho cháu mượn cái chiếu trải xuống đất là ngủ qua đêm được rồi , đâu có dám làm
phiền cụ nhiều hơn nữa.
Rồi ai nấy đều đi ngủ.
Cửu đi đường mệt mỏi, nên vừa đặt mình xuống giường là ngủ say. Chừng tỉnh giấc thức
dậy, thì nghe bên tai có tiếng côn trùng rên rỉ, cỏ cây thì thào, đom đóm lập lòe trước mắt.
Cửu hoảng hồn đứng dậy. Té ra là chàng vừa nằm giữa một đám rừng, toàn tòng và bách.
Con lừa chàng buộc ở gốc cây lúc trước, vẫn tiếp tục gặm cỏ đều đều . Sương thu ướt đẫm
áo quần. Cửu cảm thấy khí lạnh thấu đến tận xương tủy. Duy nhà cửa , bà lão và mẹ con
thiếu phụ đều biến đâu mất. Gần đó, lại có một ngôi cổ mộ đã sụt một nữa, nằm đìu hiu
giữa cỏ lau và gai sậy chằng chịt. Bất giác, người Cửu nổi da gà, vội vã dắt lừa ra ngoài rồi
phi nước đại.
Chạy chừng bốn năm dặm thì trời gần sáng, bấy giờ chàng mới hơi định thần lại.
Sau khi đến Yên Giao, đi thăm hỏi người bà con xong, Cửu lại theo đường cũ trở về.
Chàng dừng ngựa nghỉ ngơi trước một cửa tiệm thì thấy một ông già làm công đứng rửa
những đồ lặt vặt, hao hao tựa như người chồng của bà lão họ Hầu kể. Chàng đến bên hỏi
thăm thì quả nhiên tên Hắc Tử. Lòng càng lấy làm lạ, bèn dẫn ông lão ra một chỗ vắng,
đem những việc đã gặp đêm trước thuật lại cho ông ta nghe.
Ông lão ứa nước mắt, nói:
- Cứ như những gì cậu kể, thì quả đúng là v ợ, cùng con dâu và cháu tôi đã quá cố rồi đấy.
Nhà tôi mất cách đây hai năm. Còn đứa con dâu năm ngoái vì nan sản, nên hai mẹ con
cùng mất trong một đêm. Chẳng lẽ họ lại có thể cùng nhau xum họp ở dưới địa hạ hay
sao ?

Xem chi tiết: HẬU LIÊU TRAI (Toàn tập)